UITSTERVINGSGOLF KOST ALTIJD TIEN MILJOEN JAAR VAN HERSTEL

Het herstel van een ecosysteem na een golf van uitsterving duurt zo'n tien miljoen jaar. Het herstel neemt altijd even veel tijd in beslag, ongeacht de ernst van de uitstervingsgolf. Dat schrijven de Amerikaanse onderzoekers James Kirchner en Anne Weil in Nature (9 maart). Daarmee weerleggen ze de tot nu toe gehanteerde hypothese dat er een verband bestaat tussen het herstel van een ecosysteem en het aantal soorten dat tijdens een uitstervingsgolf van de aardbodem verdwijnt. Of het herstel van de huidige uitstervingsgolf, die wordt veroorzaakt door de explosieve expansie van de soort Homo sapiens, ook tien miljoen jaar duurt zeggen de auteurs niet.

Kirchner en Weil gebruikten de fossiele `bibliotheek' van de Amerikaanse paleontoloog Jack Sepkoski. Zijn bibliotheek bestaat uit een aantal fossiele, mariene families en geslachten en loopt van het begin van het Cambrium, 550 miljoen jaar geleden, tot het eind van het Pleistoceen, 11.000 jaar geleden. Kirchner en Weil ontdekten na hun analyse dat het na een golf van uitsterving steeds tien miljoen jaar duurt voordat een ecosysteem zich heeft hersteld. Ook als ze de Grote Vijf (de massale uitstervingen van 438, 360, 245, 208 en 65 miljoen jaar geleden) weglieten uit hun analyse, bleef dit getal intact. Bovendien corrigeerden de twee onderzoekers voor enkele verstorende effecten in het fossiele bestand. Zo loopt het laatst gevonden fossiel van een soort in de regel altijd vooruit op de werkelijke uitsterving, omdat het haast onmogelijk is het werkelijk allerlaatste exemplaar van een soort aan te treffen. Iets dergelijks geldt voor het verschijnen van de eerste fossielen. Die zijn in de regel later dan de werkelijke verschijning van een soort. Ook na correctie voor deze verstorende effecten bleef de oorspronkelijke vondst gehandhaafd. Blijkbaar, zo schrijven Kirchner en Weil, kennen ecosystemen een intrinsieke snelheid van herstel, ongeacht de grootte van de ramp.

In een commentaar maakt paleobioloog Douglas Erwin van het National Museum of Natural History in Washington duidelijk dat er blijkbaar een groot verschil is tussen het vullen van een kleine vrijgekomen niche, wat meestal snel gebeurt, en het opnieuw opbouwen van een ecologisch netwerk. Hij zegt er wel bij dat de betrouwbaarheid van dateringen op geologische tijdschalen nog laag is, en dat over het herstel van ecosystemen nog erg weinig bekend is.