Soy Cuba

Als de Sovjet-Cubaanse film Soy Cuba (ik ben Cuba) een van de mooiste films aller tijden mag heten, dan is dat niet door de inhoud: het door het yankee-imperialisme geknechte volk van Cuba bekent zich tot de revolutie naar leninistisch model, onder leiding van Fidel Castro.

Maar de manier waarop de Russische makers van Soy Cuba invulling hebben gegeven aan de verplichte ode aan de Cubaanse revolutie, grenst aan het ongelofelijke. Geen opname, of er is met filters en lenzen een zowel onwezenlijke als fascinerende draai aan gegeven. Soy Cuba was, met gemak, de artistiek interessantste Sovjet-film sinds 1945.

Cameraman Sergej Oeroesjevski lijkt bijna alles vanaf de schouder te hebben geschoten. Vooral in het eerste halfuur – bij de schildering van kapitalistische verdorvenheid – wemelt het van gedenkwaardige shots. Met als hoogtepunt een drie minuten en veertien seconden durende sequentie die begint op een hoteldak, bij een modeshow, en eindigt in het zwembad.

De regisseur van Soy Cuba is Michail Kalatozov (1903-1973), beter bekend van Als de kraanvogels overvliegen (1957). Die film was de voornaamste cinematografische expressie van de culturele dooi in de Sovjet-Unie aan het eind van de jaren vijftig en het is Soy Cuba aan te zien dat de makers – waaronder de rebelse dichter Jevgeni Jevtoesjenko als scenarioschrijver – meenden dat zij zich opnieuw artistieke vrijheden konden veroorloven.

Helaas: toen de film in 1964 af was, was het voorbij met de partijtolerantie op het gebied van de cultuur in de Sovjet-Unie.

Soy Cuba was bovendien een nachtmerrie voor de communistische censor: de kapitalistische verdorvenheid zou de Sovjet-bioscoopganger heel wat meer hebben aangesproken dan de revolutionaire heraldiek. En bovendien bevat de film anti-Sovjetmuziek: jazz en rock'n'roll.

Soy Cuba verdween, nauwelijks vertoond, in het archief. In 1992 heeft de Amerikaanse regisseur Martin Scorsese dit meesterwerk herontdekt en laten restaureren.

Soy Cuba (Michail Kalatozov, Sovjet-Unie/ Cuba, 1964), zondag, Ned.3, 14.04-16.18u.