Klaas Vaak

Een moeder uit de buurt van Enschede schrijft over haar studerende zoon van 22 jaar. Wat haar onder meer verontrust is de foto boven zijn bed. Geen lekkere, dikke blote meid, maar een paginagrote afbeelding van oud-minister Hans Wijers met deze begeleidende teksten: `Uiteindelijk zal alles New Economy worden. De rest is Dead Economy.' En: `Internet als oorzaak en aanjager van die nieuwe economie, omdat het gratis is. Geef de mensen een koelkast en ze stoppen hem vol, lijkt het principe. Dat het werkt, blijkt uit de astronomisch hoge beurskoersen van Internetbedrijven.'

,,Kan mijn jongen iets naars overhouden aan die Wijers? Hij en zijn vriend zitten dagenlang achter de computer en ouwehoedendozen net als die man. Ze hebben samen al een bedrijfje opgericht met de naam Creative Concept Consultants (CCC), geloof ik. Daar verdienen ze geld mee. Studeren doen ze niet meer. Ze lachen me uit wanneer ik daar over begin. `Studeren hoort bij de oude economie, moedertje. Dood als een pier. Niet wreed.' Wat nu?''

Wijers is tegenwoordig organisatieadviseur. Die mannen zijn voortdurend uit op opdrachten van ondernemingen en instellingen. De kans daarop is groter wanneer leidinggevenden onzeker zijn over de toekomst en steun zoeken. Met het Internet en de nieuwe economie kunnen zij niet uit de voeten. Doodzwijgen helpt niet meer. Het is een duistere materie, maar juist daarom voor adviseurs een bron van inkomsten. Die laten er graag hun licht over schijnen. Aan visies geen gebrek. Garanties tot de hoek. Niemand kent de toekomst. Toch?

Wijers is de Klaas Vaak van de nieuwe economie, net als iedereen met dezelfde commerciële belangen. Die Klazen strooien mensen en bedrijven zand in de ogen en laten hen dagdromen over een bloeiende economie waarin haast alles vanzelf gaat. Als poepen zonder drukken.

Je moet hem niet te serieus nemen. We begroeten immers iedere dag een nieuwe economie, omdat de wereld nou eenmaal voortdurend verandert. Voorlopig telt Nederland bijna een miljoen arbeidsongeschikten. Oók nieuwe economie? In de VS lenen de mensen zich arm om de race bij te houden. Dat kan nooit zo doorgaan. In wezen blijft economie een ingewikkelde, moeizame manier om elkaar op een nette manier in leven te houden. Dat blijft altijd zo. Hoewel? Geef de mensen gratis eten en ze kopen een koelkast om het op te bergen. Werkt dat ook?

Waar zit de pijn bij de briefschrijfster? De jongens maakten ooit in veertien dagen tijd een ondernemingsplan voor een denkbeeldig Internetbedrijf, als een soort vingeroefening. Een verhaal van twintig pagina's op glimmend papier, in kleur. ,,Mijn man en ik konden er geen touw aan vastknopen. Oude economie, weet je wel. Het plan legden ze voor aan de bank, om een starterskrediet. Die konden er denk ik evenmin chocola van maken. Na een paar dagen verwees de bank ze door naar een rijke particulier die geld stopt in jonge bedrijven.''

Om het verhaal te bekorten: ze konden een half miljoen gulden van hem krijgen, hoewel hij toegaf er niets van te snappen. Zijn reactie: `Je hoeft geen kip te zijn om te proeven of een ei goed is.' Toen moesten de `ondernemers' kiezen tussen werken volgens een gammel plan óf studeren.

Na kort beraad belden zij hun suikeroom met de smoes dat ze voor hun ouders eerst moesten afstuderen. Daar zijn ouders dan weer goed voor. Meteen boden zij hem aan om de Internetplannen van andere starters te beoordelen, om zijn kip te zijn. Dat wilde hij graag. Ineens waren zij adviseurs, consultants, tegen 300 gulden per uur, de man.

Maar hoe hoog je uurtarief ook is: als er niemand om raad vraagt, verdien je geen cent. Het eeuwige dilemma van een adviseur. Wat doe je dan? Je stimuleert de vraag. Je wekt andere studenten op om een businessplan te bedenken en het op te sturen naar die aardige sponsor. Zo kregen die twee al diverse plannen te beoordelen.

Wie eenmaal van het succes heeft geproefd, wil meer en sneller. De mannen zijn creatief. Als studenten moeite hebben met een plan of geen tijd hebben, maar wel iets willen, krijgen ze van het jonge CCC een kant-en-klaar concept. Helemaal gratis. Geheel volgens het principe: geef studenten een gratis plan en het wordt tegen betaling beoordeeld. Inmiddels hebben ze een kring van mecenassen opgebouwd, waardoor eenzelfde plan vele keren zijn nut bewijst. CCC loopt als een trein.

Moeder doorziet deze slinkse werkwijze en veroordeelt het als oplichting. Die jongens hebben verkeerde opvattingen over de nieuwe economie. Dat loopt vast slecht af. Mede omdat die twee al praten over naar de beurs gaan, en een kantoor van accountants en fiscalisten het Internetbedrijfje wil overnemen.

Heeft ze gelijk? Ja natuurlijk, maar een geldschieter is een ei als hij zo kippig is.