Hier heeft gewoond

Bij je leven al een gedenksteen of plaquette, dat is maar weinigen gegeven. Tot die schaarse gevallen behoort de schrijver Theun de Vries, die op 26 april 1907 in Veenwouden, oostelijk van Leeuwarden, werd geboren. De gedenkplaat met Friese tekst op zijn geboortehuis, een eind buiten het dorp, werd ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag en in zijn aanwezigheid op zondag 27 april 1997 onthuld.

Theun, enig kind van Sjoerd, een handelaar in zuivelproducten, en Lieske, heeft tot zijn negende in Veenwouden gewoond. Als zuigeling leerde hij speciaal zijn oren gebruiken. ,,Mijn moeder'', zei hij in een gesprek met Hans van de Waarsenburg, ,,zette me in een wieg of kinderwagen al heel vroeg buiten. Voor die tijd een vrij moderne aanpak. Zo heb ik voor het eerst de geluiden van de natuur gehoord: het ruisen van de bladeren, de wind, de vogels. Maar ook de geruchten van het landwerk dat verricht werd en het geluid van de trein die driemaal per dag dicht langs ons huis reed, alle geluiden kortom die je je in die eenvoudige buitenwereld maar kunt voorstellen. Dit moet in mij een bijzondere aandacht hebben verscherpt.''

De eerste zes jaar van zijn leven sprak hij alleen maar Fries. Nederlands leerde hij pas op school van het leesplankje, voor hem `de openbaring van een nieuwe levensdimensie' en de aanzet tot een uiterst productief schrijverschap. Zijn oeuvre omvat meer dan honderd titels: dichtbundels, verhalen, romans, historische studies, biografieën, toneelstukken en hoorspelen. In 1963 kreeg hij de P.C. Hooftprijs en in 1978 een eredoctoraat in de letteren aan de universiteit van Groningen.

Maar ook verguizing viel hem ruimschoots ten deel. Omdat De Vries als lid van de CPN de Sovjet-inval in Hongarije vergoelijkte, werd hij tijdens de Koude Oorlog uit de literaire gemeenschap gestoten. In 1971 brak hij met het communisme, na 35 jaar.

Een curiosum uit zijn privé-leven betrof zijn huwelijk. Hij is twee keer getrouwd geweest met dezelfde vrouw: van 1932 tot 1938, toen ze scheidden, en van 1945 tot haar dood in 1975.

De Vries, die in Amsterdam woont, had graag zijn geboortehuis in Veenwouden als tweede huis gekocht. ,,Maar ik heb nooit zoveel geld gehad'', zei hij in een krantenvraaggesprek. ,,Ik ben geen auteur van drieëntwintig drukken. Ik ben een auteur van twee of drie drukken.''