Uit het lood: Berichten uit de branche

Biografie voor Gerard Reve

Journalist Tom Rooduijn gaat een biografie schrijven over Gerard Reve. Hij heeft tijdelijk ontslag genomen bij NRC Handelsblad om een precieze opzet uit te werken. Rooduijn krijgt van Reve (1923) volledige medewerking: hij mag alle teksten en archieven inzien en zal de komende tijd regelmatig bij Reve en diens levensgezel Joop Schafthuizen in het Belgische Machelen op bezoek gaan. Schafthuizen houdt al jaren een uitgebreid archief bij. Ook gaat Rooduijn leeftijdgenoten van de schrijver interviewen.

Een jaar zal bij lange na niet voldoende zijn om de biografie te voltooien, zegt Rooduijn. ``Het is een behoorlijk ambitieus project. Ik ben nu vooral bezig te inventariseren en een opzet te maken. Daarmee wil ik vervolgens proberen fondsen te werven. Dat lukt niet met de mededeling alleen dat je van plan bent een biografie te schrijven. Ik wil goed beslagen ten ijs komen.''

Rooduijn schreef al een uitgebreide inleiding bij de onlangs door uitgeverij Conserve herdrukte dichtbundel Terugkeer, het eerste werk dat ooit van Reve in druk verscheen. Het voltooien van de biografie zal zeker vijf jaar in beslag nemen. Over autorisatie van het boek door Reve is niets afgesproken. Rooduijn: ``Je kunt niet in de toekomst kijken. Laten we hopen dat hij nog lang leeft. Als het mogelijk is, zal ik hem het manuscript zeker laten lezen. Er kunnen altijd kleine onnauwkeurigheden in een boek sluipen. Die kan hij dan goed corrigeren.'' Het boek moet verschijnen bij uitgeverij Veen, die ook het werk van Reve uitgeeft.

Ruzie om succesvol `chips voor boeken'

De actie waarbij de klanten van chipsfabrikant Smiths via een puntensysteem sparen voor nieuwe boeken in schoolbibliotheken is een groot succes, maar heeft ook gezorgd voor woede bij de Nederlandse Boekverkopersbond, die niet bij het project is betrokken.

Sinds begin deze maand kunnen scholieren actiezegels sparen die door hun school kunnen worden ingeruild voor boeken. De meeste boeken van de actie kosten 500 punten, wat neerkomt op één boek in ruil voor de aanschaf van ongeveer honderd gulden chips.

De scholen kiezen uit zestig geselecteerde boeken van de uitgevers Leopold/Elzinga, Zwijsen en Lemniscaat. Niet meer, omdat lang niet alle kinderboekenuitgevers benaderd werden door de chipsmaker. Ook sommige auteurs wilden liever niet betrokken worden bij de zoutjesactie. Joke van Leeuwen zei in het Algemeen Dagblad dat een dergelijke literair-commerciële actie op scholen niet thuishoorde. Een derde van de Nederlandse basisscholen laat de kinderen chipszegels inleveren.

De Nederlandse Boekverkopersbond is kwaad op Smiths en de uitgevers omdat die de boekwinkels buiten het plan hebben gehouden. De boeken worden direct bij de uitgevers aangeschaft. Volgens secretaris Ari Doeser van de Boekverkopersbond, heeft de fabrikant eerst wel met hem overlegd, maar is die vervolgens op eigen houtje een deal met de uitgevers gaan sluiten. Hij verwijt vooral de uitgevers een gebrek aan solidariteit. ``Dat is erg vervelend. Het hele jaar door proberen wij met uitgevers en bibliotheken goed samen te werken, maar op het moment dat ze de kans krijgen, gaan de uitgevers hun eigen gang.''

Volgens de drie uitgevers was samenwerking met de boekwinkels niet mogelijk omdat Smiths een uitgebreid eisenpakket had: de boeken moesten er snel zijn en zo goedkoop mogelijk geleverd worden. Dat liet geen ruimte voor `tussenkomst' van de boekwinkels. Woordvoerder G. Meinen van de chipsfabrikant bevestigt dat: ``Wij zijn over het plan gaan onderhandelen met enkele grote uitgevers. Op die manier kunnen we grote orders bij de uitgevers plaatsen en dat levert korting op. Dat is onmogelijk als we van veel verschillende boeken een of twee exemplaren bestellen.'' Hoeveel geld het bedrijf voor de boekenactie heeft uitgetrokken, wil Meinen niet kwijt.

Nieuw graf voorWittkampf

De legendarische interviewer Willem Wittkampf krijgt over twee jaar een nieuw graf. Nu ligt Wittkampf, van wie vorige maand het Verzameld Werk verscheen, nog in een graf op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied dat in 2002 wordt geruimd. De onlangs opgerichte stichting David van Hoogstraten, voor de `behartiging van Letterkundig erfgoed in Nederland en Vlaanderen' zal dan een nieuw graf oprichten – met steen – waar Wittkampf zijn definitieve rustplaats zal krijgen.

De herbegrafenis wordt betaald uit de door Wittkampfs erfgenamen beschikbaar gestelde royalty's van het Verzameld Werk. Volgens Harry Jansen van de stichting is de voor het project benodigde tienduizend gulden nu al binnen. ``Wittkampf ligt nu in een algemeen graf met drie anderen. Daar liggen drie grafstenen op, maar het is niet helemaal zeker wie wie is. We overwegen om dat precies te gaan uitzoeken, maar eerlijk gezegd weet ik niet hoeveel een dergelijk onderzoek zou kosten.''

Jansen en zijn mede-initiatiefnemer Hans Heesen kwamen op het idee hun stichting op te richten bij het werken aan het samen met Ed Schilders in 1997 gepubliceerde naslagwerk Waar ligt Poot?, over de graven van Nederlandse schrijvers. De stichting David van Hoogstraten wil ook andere graven van Nederlandse en Vlaamse literatoren beschermen. Met uitvaartcorporatie Dela is onderhandeld over sponsoring, maar tot een overeenkomst heeft dat nog niet geleid. Jansen: ``Enkele jaren geleden is het graf van Theo Thijssen geruimd. Daar is niets meer van over. We gaan ook proberen werk te maken van het plaatsen van plaquettes op de vroegere huizen van beroemde schrijvers. Dat gebeurt nu mondjesmaat.''