Pleidooi voor meer hulp aan Zuid-Afrika

De leiders van de grote Kamerfracties en de voorzitter van de Tweede Kamer brengen een bezoek aan Zuid-Afrika.

. De Nederlandse regering moet hogere prioriteit geven aan politieke en economische samenwerking met Zuid-Afrika. Tot die conclusie komt PvdA-fractieleider Melkert aan het einde van een zesdaags werkbezoek dat Tweede-Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven en de voorzitters van de vijf grote Kamerfracties hebben gebracht aan Kaapstad, Johannesburg en Pretoria.

Nederland kan Zuid-Afrika steunen bij het ontwikkelen van betere samenwerking tussen organisaties van werknemers en werkgevers, zo stelde Melkert, wat moet bijdragen aan het opheffen van de `economische apartheid' die de verhoudingen in Zuid-Afrika nog altijd beheerst.

Gelijkere welvaartsverdeling en verdere democratisering in Zuid-Afrika moeten er bovendien toe bijdragen dat het land een stabiliserende rol in de regio kan spelen, waar diverse landen compleet verlamd zijn door diepe armoede, etnische conflicten en corrupte politieke stelsels.

GroenLinks-leider Rosenmöller steunt Melkert in zijn pleidooi voor nauwere betrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika. Hij vraagt zich sterk af of Zuid-Afrika al in 2004 kan worden afgevoerd van de lijst voor bilaterale ontwikkelingshulp, zoals minister Herfkens vorig jaar heeft besloten.

Nederland geeft jaarlijks 50 miljoen gulden rechtstreeks hulp aan Zuid-Afrika, maar dit land zou over vier jaar klaar moeten zijn om zelf als donorland in de regio op te treden. Rosenmöller ziet de bestrijding van aids, armoede en analfabetisme als een `immens zware opdracht' waarvoor zonodig ook na 2004 nog rechtstreekse Nederlandse hulp geboden moet kunnen worden.

,,De hervormingen in Zuid-Afrika mógen niet mislukken'', stelt de GroenLinks-leider met nadruk. ,,Democratisering is in heel veel Afrikaanse landen op een fiasco uitgelopen. Als het in Zuid-Afrika wel lukt, kan dat een enorme positieve uitstraling hebben op de hele regio.''

D66-leider De Graaf spreekt op bescheidener toon over de bijdrage die Nederland zou kunnen leveren aan het opbouwen van het `nieuwe Zuid-Afrika'. ,,Ik vind het wat makkelijk om na een week in dit land meteen weer te praten over de toekomst van onze directe hulprelatie'', stelt De Graaf. ,,Nederland kan kennis leveren, scholing helpen opzetten, een bijdrage leveren aan het opbouwen van een civic society. Maar we mogen niet vergeten dat er ook enorme problemen liggen ten noorden van Zuid-Afrika, in het Grotemerengebied bijvoorbeeld, waar duizenden en duizenden mensen op de vlucht zijn. De allerhoogste prioriteit ligt voor mij bij aidsbestrijding en dan in heel Afrika. Het is verbijsterend te beseffen dat hier een hele generatie mensen zomaar wordt uitgewist. Daar zullen we, ook in Europees verband, nog eens goed naar moeten kijken als we weer terug zijn in Nederland.''

VVD-leider Dijkstal zegt, behalve door beladen programmaonderdelen als het bezoek aan Robbeneiland bij Kaapstad en township Alexandra in Johannesburg, ook geraakt te zijn door de ,,volstrekt niet hoopvolle'' situatie in Centraal-Afrika. ,,Onze gesprekspartners hebben ons nog eens indringend uitgelegd dat de politiek van veel landen in deze regio louter een machtsstrijd tussen elitegroepen is en nooit gaat over de vraag wat het beste is voor de bevolking. Zonder de ontwikkelingskansen die Zuid-Afrika heeft, zou het met de toekomst van dit deel van het continent helemaal somber gesteld zijn.''

CDA-leider De Hoop Scheffer bezocht Zuid-Afrika voor de vierde maal en blijft ,,de hier verenigde extremen van de eerste en de derde wereld buitengewoon verwarrend'' vinden. ,,De dominante partij in Zuid-Afrika (het ANC – red.) is sterk maar de staat is nog zwak'', aldus de CDA'er.

Een belangrijke kans voor Zuid-Afrika ligt volgens De Hoop Scheffer in stimulering van ondernemerschap onder de zwarte bevolking, maar deze bezitsloze klasse kan onvoldoende kapitaal verwerven om eigen bedrijven en bedrijfjes te beginnen. ,,Die vicieuze cirkel moet eerst worden doorbroken.''

Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven zei, bij alle problemen, ook ,,een prachtige ervaring van hoop'' te hebben gehad in de bibliotheek van een gemeenschapscentrum in township Alexandra. Van Nieuwenhoven, zelf ooit bibliothecaresse: ,,Ik zag twee volle zalen met lezende en studerende kinderen. En de weinige computers die er stonden, waren voortdurend in gebruik. Dat beeld neem ik mee naar huis als een duidelijke belofte voor het nieuwe Zuid-Afrika.''