Felle strijd om wergwerpflesjes

Milieu-organisaties maken ruzie met producenten van wegwerpflesjes. Er waren toch afspraken over vermindering van afval?

De milieubeweging vindt dat minister Pronk (VROM) het bedrijfsleven via wettelijke maatregelen moet dwingen de hoeveelheid verpakkingsafval te verminderen. Milieudefensie en Natuur en Milieu stellen dat het bedrijfsleven zich niet houdt aan de afspraken uit het zogenoemde Convenant Verpakkingen II dat in 1997 werd ondertekend.

In het convenant is afgesproken dat de hoeveelheid verpakkingsafval van papier, karton, glas, kunststof en metaal in 2001 ten hoogste 940 kiloton mag bedragen. Die doelstelling zal zonder extra maatregelen niet worden gehaald, zo rapporteerde vorig jaar de commissie verpakkingen die toezicht houdt op uitvoering van het convenant. Vooral bij afval gemaakt van papier, karton en kunststof dreigt het de verkeerde kant op te gaan.

Milieudefensie en Natuur en Milieu hielden gisteren een `hit and run' actie in het hoofdkantoor van Coca-Cola Nederland in Schiedam om de aandacht te vestigen op het afvalprobleem. De activisten reden steekkarretjes met drieduizend wegwerpflesjes het kantoor binnen. Ook werd een groot spandoek door klimmers aan de gevel gehangen.

Steen des aanstoots is een wegwerpflesje dat furore maakt op wat de frisdrankenbranche het grijze kanaal noemt, zoals kantines, snackbars en pompstations. Ook sportdrankjes en zuivelproducten zijn populair in kleinere wegwerpverpakking. Volgens de milieugroepen is de opkomst van het wegwerpflesje een belangrijke oorzaak van de toename van de hoeveelheid afval die op vuilnisbelten en in verbrandingsovens wordt aangeboden. Hergebruik is er immers niet bij.

Het Convenant Verpakkingen II stelt dat `meermalige' verpakkingen uit milieuoogpunt de voorkeur verdienen boven eenmalige verpakkingen. Als fabrikanten van bier, frisdrank en bronwater toch wegwerpflesjes op de markt willen brengen, mag dat alleen als het aandeel van deze flesjes in de totale afzet met niet meer dan 2 procent stijgt ten opzichte van het aandeel van de meermalige verpakkingen. De milieubeweging stelt dat Coca-Cola die norm overtreedt; het bedrijf zelf ontkent dat.

De Vereniging Nederlandse Frisdranken Industrie ligt overhoop met het ministerie van VROM over de interpretatie van de norm van 2 procent. De industrie stelt dat het convenant niet geldt voor de wegwerpflesjes in het grijze kanaal en misschien ook niet voor de supermarkten. Het is een belangrijk punt voor frisdrankbedrijven, omdat zij vooral in de gemakswinkels moeten concurreren met de sportdrankjes en zuiveldrankjes. Die mogen wél onbeperkt in wegwerpverpakking worden aangeboden.

De oplossing voor het wegwerpflesje is volgens de milieubeweging simpel: voer net als voor andere flessen statiegeld in. Dan brengen de mensen hun flesjes terug naar de winkel en kunnen deze opnieuw worden gevuld. Coca-Cola voelt daar niet zo veel voor. Het bedrijf noemt de Nederlandse voorkeur voor meermalige verpakkingen een dogma. Coca-Cola zegt te studeren op methoden om flesjes terug te halen zonder dat daarvoor statiegeld hoeft te worden betaald. Ook de commissie verpakkingen sluit niet uit dat door betere ophaalsystemen hergebruik van materiaal het milieu wellicht meer spaart dan hergebruik van het product, maar stelt dat op dit moment in Nederland hergebruik van producten het milieuvriendelijkst is.

Over de vraag in welke mate de wegwerpflesjes ertoe bijdragen dat de doelstellingen uit het convenant niet gehaald dreigen te worden, zijn de meningen verdeeld. Volgens Coca-Cola gaat het hooguit om een paar kiloton extra, volgens de milieugroepen is het veel meer, het ministerie van VROM noemt ook een paar kiloton al heel veel.

Het bedrijfsleven en de overheid zijn inmiddels in gesprek over een aanvullend pakket aan maatregelen om de doelstellingen toch te halen. Dat moet vooral komen van het programma om bij bedrijven homogeen afval gescheiden in te zamelen. Ook zijn er volgens de commissie verpakkingen mogelijkheden om `hoogcalorisch' afval uit huishoudens zoals papier, karton en kunststof verpakkingen na de inzameling te scheiden.