Dealmaker met een zweem van glamour

Hij is altijd vriendelijk en bezit een zekere Amerikaanse nonchalance. Topman Rolf Breuer van Deutsche Bank stoot door de fusie met Dresdner Bank door in de topliga van het internationale bankwezen. Hij geldt als een agressieve dealmaker en als missionaris van het lang in Duitsland verguisde aandeelhouders-kapitalisme. Met een grijns neemt hij afscheid van Deutschland AG.

Rolf-Ernst Breuer werpt graag een steen in de vijver. Het fascineert de topman van Deutsche Bank welke ringen er ontstaan. ,,Hij is de juiste man op het juiste tijdstip'' zei zijn concurrent Martin Kohlhaussen toen Breuer drie jaar geleden tot bestuursvoorzitter werd benoemd. Sindsdien heeft de bankier ettelijke stenen in het water gegooid.

De fusie die Breuer gisteren bekend maakte met Dresdner Bank heeft voor grote ringen in de bankenvijver gezorgd want in één klap ontstaat het grootste geldinstituut ter wereld. Balanstotaal: 2.500.000.000.000 mark. De aangekondigde superfusie heeft zelfs de machtige Amerikaanse banken in Manhattan verrast.

Het aangekondigde huwelijk tussen de twee aartsrivalen is de tweede coup van Breuer. De Duitse topbankier van 62 jaar, met donkere borstelige wenkbrauwen en spierwit haar, is in de wereld van saaie Duitse bankiers een cosmopolitische persoonlijkheid. Met zijn gebruinde gezicht, alsof hij net van vakantie komt, zijn modieuze pakken en zacht leren Italiaanse schoenen, hangt er een zweem van glamour om hem heen.

Hij is altijd vriendelijk, gelaten en heeft een zekere Amerikaanse nonchalance. Maar in het zakendoen geldt hij als een agressieve dealmaker. Nog geen jaar nadat hij Hilmar Kopper in 1997 was opgevolgd, sloeg Breuer toe in Amerika en lijfde voor 17 miljard mark Banker's Trust Corp. in, een gezaghebbende investment bank. Nog in 1947 overwoog de Amerikaanse bezetter van Duitsland om Deutsche Bank definitief te sluiten vanwege de betrokkenheid bij de economische politiek van de nazi's. Breuer slaagde erin met zijn spectaculaire verovering in diezelfde Verenigde Staten de grootste doorbraak te bereiken in de 128-jarige geschiedenis van de bank.

Velen waren verbaasd dat deze man, die altijd achterin in de kamer zat, in 1997 plotseling tot bestuursvoorzitter werd benoemd van de grootste kredietinstelling in Duitsland. De bank, waar invloedrijke persoonlijkheden aan het roer hadden gestaan zoals Hermann Josef Abs, F. Wilhelm Christians en de in 1989 door de Rote Armee Fraktion vermoorde Alfred Herrhausen. Deze bankiers hadden ook politiek en maatschappelijk gewicht en Helmut Kohl luisterde graag naar hun raad.

Al eind 19e eeuw stond Deutsche Bank synoniem voor de economische kracht en macht van Duitsland. Ondanks de omstreden positie van de bank in de Tweede Wereldoorlog, is er vrijwel geen geldinstituut in Duitsland dat al zo lang en intensief bezig is zijn eigen rol tijdens de nazitijd op te helderen.

Met Breuer brak bij de bank in Frankfurt een nieuw tijdperk aan. Zijn voorganger Kopper had bij zijn afscheid al gezegd: ,,De Deutsche Bank zal in de volgende eeuw niet meer zijn wat ze 125 jaar geweest is.''

Breuer – `eigen kweek' die als stageair bij de bank begon en al 30 jaar op de loonlijst staat – wierp zich op als een missionaris van het lang in Duitsland verguisde aandeelhouders-kapitalisme. Zijn ambitie was van meet af aan het karakter van Deutsche Bank zo te veranderen dat de bank kon meespelen in de internationale superliga met `klassiekers' als de Amerikaanse investeringsbanken Goldman Sachs, JP Morgan of Morgan Stanley.

Het Britse weekblad The Economist noemde Breuer een shooting star (verschietende ster) die de wereld probeerde duidelijk te maken dat zijn bank en zijn land snel veranderden. Dat was moeilijk, maar aan Breuer lag het niet. In zijn functie als voorzitter van de raad van toezicht bij de Duitse beurs timmerde hij flink aan de weg om Finanzplatz Deutschland te versterken. Hij ijverde voor de modernisering van de effectenhandel die nodig aansluiting moest vinden bij het elektronische tijdperk.

Met scherpe woorden viel Breuer herhaaldelijk het provinciale karakter van de beurs aan en de gezapigheid van de klassieke Duitse banken. Volgens Breuer liep de traditionele handel op de beursvloer op zijn laatste benen en hadden regionale beurzen helemaal geen kans meer. In vijf jaar, zo schatte Breuer in 1997, zouden er in Duitsland van de acht nog slechts drie beurzen over zijn. De beurshandel zou niet meer via een broker op de vloer, maar per computer worden afgewikkeld, waarschuwde de bankier. Menigeen gnuifde nog om Breuers prognose die inmiddels realiteit aan het worden is.

Ook greep Breuer – die geldt als een briljant spreker – iedere bijeenkomst aan om de deugden van privatisering en `volkskapitalisme' aan te prijzen. Toen Deutsche Telekom drie jaar geleden naar de beurs ging en een run van Otto Normalverbraucher op de aandelen ontstond was dat een kolfje naar Breuers hand.

Niet alleen ten aanzien van de beurs, ook in zijn eigen bank toonde Breuer zich een consequente moderniseerder. Zo opende hij de topafdelingen van de bank voor buitenlandse specialisten. Met de aankoop van de Britse investment bank Morgan Grenfell kwam voor het eerst een Engelsman in het bestuur van Deutsche Bank tegelijk met Josef Ackermann, een Zwitser, die intussen als kroonprins van Breuer geldt.

Breuer houdt er niet van publicitair aan de weg te timmeren. Hij is eerder discreet en terughoudend. Als operaliefhebber gaat hij liever naar Fidelio dan naar een talkshow op televisie. Zeperds zoals zijn voorganger Kopper eens beging door de miljoenenstrop van onroerend-goedhandelaar Schneider `peanuts' te noemen, zullen Breuer niet snel overkomen, meent beursspecialist Pierre Drach. Toch deed ook Breuer kort voor zijn benoeming in de media stof opwaaien. In een televisie-uitzending van de actualiteitenrubriek Tagesthemen zorgde de bankier voor grote hilariteit toen hij werd ondervraagd over de dubbelrol van de bank in de spectaculaire vijandige overnamepoging van staalbedrijf Krupp op Thyssen. De plotselinge aanval van het staalbedrijf had in Duitsland, dat nauwelijks vijandige overnemingen kent, voor opwinding gezorgd. Na hevige protesten van de staalarbeiders blies Krupp de aanval af en werd uiteindelijk een akkoord over vriendelijke samenwerking bereikt.

Interviewer Ulrich Wickert wilde weten waarom de bank enerzijds de aanvallende Krupp-voorzitter Gerhard Cromme ondersteunde, terwijl ze als toezichthouder bij Thyssen de actie moest zien tegen te houden. Tot verrassing van Wickert en de kijkers zei Breuer ,,opgelucht'' te zijn over het bereikte compromis. Hij had ,,uitermate veel begrip voor de angsten van de staalarbeiders voor hun baan''. Wickert en vele anderen waren verbluft over deze uitlatingen van de man die nog enkele dagen tevoren had aangekondigd te willen breken met tradities en een nieuw tijdperk in Duitse overnamepraktijken had aangekondigd.

Intussen heeft Breuer geleerd met het licht van de schijnwerpers om te gaan. En ondanks zijn functie hij is een van de machtigste bankiers in Europa is de Rijnlander met twee benen op de grond blijven staan.

Ruim drie jaar na zijn aantreden als bestuursvoorzitter, is Breuer dichter bij zijn doel gekomen. Vooral in de winstgevende zaken met institutionele klanten is het huwelijk met de `nummer drie' in Duitsland een kwantumsprong. Samen met Dresdner Kleinwort Benson, de investment-bankdochter van Dresdner, stoot Deutsche Bank door in het topsegment. ,,De internationale strategie maakt deze fusie noodzakelijk om in de wereld een rol te kunnen spelen'', zei Breuer donderdag tijdens de bekendmaking van de fusie in Frankfurt. Maar er is geen voorbeeld van een internationale succesvolle bank, die thuis geen sterke positie heeft, voegde hij eraan toe. Eerder al heeft hij de geldverslindende particuliere markt in Deutsche Bank 24 nieuw georganiseerd en Breuer investeert met sterke partners als Internetaanbieder AOL en het softwarehuis SAP in Internet.

De aankoop van Dresdner – officieel noemt Breuer het een huwelijk tussen twee gelijken maar in werkelijkheid wordt Dresdner opgeslokt – is slechts een eerste stap om internationaal verder te kunnen expanderen. ,,Vergeet niet dat Duitsland op het gebied van bankenfusies achteraan hobbelt in Europa'', hield Breuer de pers voor. De Bondsrepubliek geldt al jaren als `overbanked' en veel zelfstandige banken zullen het alleen niet meer redden.

Door de samensmelting met Dresdner Bank ontstaat nu een ,,Europese kampioen'', die volgens Breuer voor de te verwachten nieuwe golf van grensoverschrijdende fusies goed bewapend is. Duitsland mag op het gebied van bankenfusies de laatste der Mohikanen zijn, voor Breuer is deze zet op het schaakbord slechts het begin. De topbankier smeedt alweer nieuwe `oorlogsplannen'. Met deelnemingen ter waarde van ruim 30 miljard euro in industriële bedrijven, ,,hebben we nog genoeg kruit'', grijnsde hij.

De stap van het invloedrijke geldinstituut om een Europees Powerhouse te vormen, met een beurswaarde van bijna 80 miljard euro, is ook een verdere doorbraak in de modernisering van het Duitse economische model. De Deutschland AG, met zijn wederzijdse kruisdeelnemingen van banken, verzekeraars en bedrijven, zal verder ontvlecht worden. In de naoorlogse periode was deze nauwe band tussen industrie en kapitaal een haast noodzakelijke voorwaarde om de economie op te bouwen. In het tijdperk van mondialisering is een dergelijke verstrengeling een blok aan het been.

We nemen afscheid van de Deutschland AG en dat is goed zo, merkte Breuer op. De wederzijdse belangen van Dresdner, Deutsche Bank en verzekeraar Allianz in elkaar worden met deze fusie immers sterk afgebouwd.

Voorbij zijn de tijden dat Deutsche Bank werd geassocieerd met lelijke schandalen zoals debacles met onroerend-goedmagnaat Jürgen Schneider, het dreigende faillissement van Metallgesellschaft of de problemen met Klöckner-Humboldt-Deutz. Rolf-Ernst Breuer heeft met zijn bank de sprong gemaakt naar de topliga in de wereld en daar belooft de steen, die hij in het water heeft gegooid, grote kringen te maken.