De nieuwe kleren van David Mamet

Wilson, de nieuwe roman van toneelschrijver David Mamet, is een academische studie uit de verre toekomst naar een aantal schaarse fragmenten uit de 21ste-eeuwse cultuur, die bewaard zijn gebleven na een wereldwijde Internet-crash. Geleerden op Mars hebben het verleden proberen te reconstrueren aan de hand van de `gedownloade' herinneringen van Ginger, de vrouw van ex-president Wilson. De flarden tekst die dat opleverde, werden door de academici voorzien van eindeloos commentaar en interpretaties, die op hun beurt weer becommentariëerd werden, totdat de canon ontstond die de inhoud van Wilson vormt.

Dit alles valt min of meer op te maken uit de flaptekst van de – overigens prachtig vormgegeven – kaft van Wilson. Waar de flaptekstschrijver echter zijn informatie vandaan heeft, is mij volstrekt onduidelijk, in ieder geval niet uit het boek zelf. Weliswaar is het in één blik al duidelijk dat het werk een soort parodie is op academische studies, met fragmenten tekst en noten die op hun beurt weer geannoteerd zijn, maar inhoudelijk valt er geen touw aan vast te knopen. De flaptekst (gezien de aard van het boek is het niet meer dan passend dat het omslag het informatiefste onderdeel ervan blijkt te zijn) spreekt van een `modern-day Tristam Shandy, a hilarious satire on false scholarship', schermt met Derrida en beweert dat Mamet zowaar de begrippen `waarheid' en `zekerheid' in twijfel durft te trekken – het klinkt allemaal zo hopeloos achterhaald. Dat zou zo erg nog niet zijn als het maar geestig gedaan was, maar Mamet betoont zich te flauw voor woorden: de eindeloze geannoteerde noten bij noten bij noten (verwijzend naar werken van bijvoorbeeld O.J. Stimson), het gekoketteer met postmoderne filosofietjes. Het resultaat is letterlijk en figuurlijk onleesbaar.

Zijn toneelstukken en scenario's hebben Mamet de nagenoeg onaantastbare status van meesterlijk schrijver opgeleverd. Hij ontving de Pulitzer Prize voor het toneelstuk Glengarry Glen Ross, werd twee keer voor een Oscar genomineerd, en ook zijn vele essaybundels staan in hoog aanzien. Mamets twee eerdere romans werden weliswaar iets minder enthousiast ontvangen, maar dat kon nauwelijks een deukje slaan in zijn glanzende reputatie. Wilson, het werk van een schrijver die denkt dat hij met alles weg kan komen, laat zien dat de keizer deze keer toch echt geen kleren aanheeft.

David Mamet: Wilson. A Consideration of the Sources. Containing the original Notes, Errata, Commentary, and the Preface to the Second Edition. Faber, 336 blz. ƒ33,95

Buitenlandse literatuur