Wonden likken

Een reeks faillissementen wegens lang verborgen gehouden verliezen creëerde in 1997 en '98 een schokgolf in de Japanse financiële wereld. Achtereenvolgens zagen Japanners gerespecteerde namen failliet gaan zoals effectenhuis Yamaichi, de Hokkaido Takushoku Bank, de Long Term Credit Bank (LTCB) en de Nippon Credit Bank (NCB). De verliezen kwamen aan het licht door het barsten van de `zeepbel' eind jaren tachtig – Japans versie van een `nieuwe economie' toen iedereen dacht dat grond- en aandelenprijzen eeuwig hemelwaarts zouden blijven stijgen. Buitenstaanders rapen nu de brokstukken op terwijl de overgebleven oude banken bij elkaar steun zoeken.

Een van deze buitenstaanders is bijvoorbeeld het Amerikaanse investeringsfonds Ripplewood Holdings, dat met de overname van de LTCB-boedel als eerste buitenlandse instituut een Japanse bank heeft weten te bemachtigen. Ook softwarehuis Softbank is een intrigerende buitenstaander die voor veranderingen kan zorgen in de vastgeroeste Japanse financiële wereld.

Softbank is sterk in de Internet-industrie – onder meer grootaandeelhouder in Yahoo – en moet de NCB-restanten nieuw leven in blazen. LTCB en NCB waren beide zakenbanken die gedurende de wederopbouw langetermijnleningen leverden aan de industrie. Deze taak is allang niet meer nodig en de nieuwe eigenaren zullen zeker op zoek gaan naar nieuwe, winstgevende markten.

Hiermee zullen ze een bedreiging gaan vormen voor de oude banken die de belangen van de consument altijd onder aan hun prioriteitenlijst hadden staan. De overblijvende oude Japanse banken zoeken allereerst hun redding in schaalvergroting door fusies. De meest opvallende fusie is het recentelijk bekendgemaakte plan van de Sumitomo Bank en Sakura Bank.

Deze twee banken behoren tot de meest traditionele conglomeraten, keiretsu, van het land. De verbintenis is zoiets als een fusie tussen Ajax en Feyenoord. Als alle plannen doorgaan halveert het aantal algemene banken in enkele jaren tijd. Een tweede overlevingsstrategie is samenwerking op het gebied van vermogensbeheer met buitenlandse instellingen die hogere winsten maken dan de Japanse. Zo werkt Dai-ichi Kangyo Bank samen met J.P.Morgan, Sanwa Bank met Merill Lynch, en TokyoMitsubishi Bank met Dresdner Bank.