Internet-goud moeilijk grijpbaar

Goedkope Internettoegang kan een bedreiging vormen voor de inkomstenstroom van Internetaanbieders. In de plannen van World Online leveren surfende Internetters voorlopig een minieme bijdrage.

Goudzoekers op Internet moeten niet alleen lang wachten op hun beloning, ze moeten ook telkens opnieuw uitzien naar een nieuwe veelbelovende plek. President Wellink van de Nederlandsche Bank vergeleek potentiële beleggers in World Online gisteren met ,,op hol geslagen paarden'' die ,,achter elkaar aanrennen op zoek naar een goudmijn''.

Hij zei er niet bij dat de zoektocht extra lastig is, omdat de goudmijn zich telkens verplaatst. Afgelopen zomer nog verkondigde oprichter Nina Brink tegen Internetnieuwsbrief Planet Multimedia dat een aanbieder van elke klant tenminste tweehonderd gulden per jaar nodig zou hebben om rendabel te kunnen opereren. Een paar maanden later was World Online om en maakte het onder toenemende druk van de concurrentie de overstap naar gratis Internet. Daarmee was het hek van de dam. In Nederland heeft intussen 72 procent van de World Online-klanten gekozen voor gratis Internet, waarmee een veelbelovende inkomstenbron (39 procent van de omzet in 1999) voorlopig is opgedroogd.

Gelukkig had World Online intussen een nieuwe mijn gevonden. Telecombedrijven blijken bereid een Internetaanbieder met druk surfende klanten te laten delen in de telefoontikken die deze klanten genereren. H. Rood van marktonderzoeker Stratix schat dat een grote aanbieder als World Online van bijvoorbeeld KPN voor elke gebelde minuut een cent kan incasseren. In daluren verdient KPN, de enige aanbieder met telefoonlijntjes naar de huiskamer, aan de surfende abonnee een slordige drie cent per minuut (twee cent in het weekeinde).

De nieuwe inkomstenstroom was in 1999 al goed voor 7 procent van de omzet van World Online (een kleine zes miljoen gulden). In december van het vorig jaar surften de abonnees van World Online al 397 miljoen minuten en elk onderzoek laat zien dat het Internetgebruik sterk toeneemt. Europeanen surfen gemiddeld een kwartier per dag, Amerikanen al een uur.

Dat was dus even schrikken, deze week voor World Online. Altavista, exploitant van onder meer een zoekmachine op Internet, maakte bekend dat abonnees in het Verenigd Koninkrijk voor een vast tarief van tien pond per jaar (36 gulden) en een eenmalige entree van 36 pond (130 gulden) onbeperkt mogen Internetten. Als klap op de vuurpijl maakte kabelaar NTL plannen bekend voor gratis Internet. In reactie op het nieuws leverde World Online-concurrent FreeServe een kwart van zijn beurswaarde in. Na de Internetabonnementen dreigen ook de telefoontikken (de inkomstenbron van FreeServe) gratis te worden verstrekt. Alta Vista wil geld verdienen aan reclame en een aandeel in de verkoop van bijvoorbeeld boeken of cd's via zijn websites.

Eerder had Deustche Telekom bekend gemaakt dat het vanaf komende zomer in Duitsland surfen tegen een vast maandbedrag mogelijk zal maken en World Online zegt deze dienst in Frankrijk al enige tijd aan te bieden. In Nederland doet het Rotterdamse Superweb hetzelfde, maar inbellen hier was de afgelopen maanden zo goed als onmogelijk.

Ook KPN heeft plannen. ,,Wij zullen met een flat rate komen'', zegt een woordvoerder. Wanneer wil hij niet zeggen. Toezichthouder Opta heeft geen principiële bezwaren. Kabelmaatschappijen bieden hun klanten nu al Internet aan voor een vast bedrag vanaf zo'n 50 gulden per maand.

In vergelijking met de bestaande tarieven is het aanbod van Alta Vista een kleine revolutie. Een `zware' Internetgebruiker in Nederland (één uur surfen per dag volgens de jongste KPN-definitie) verbelt jaarlijks dik 600 gulden (als hij alleen in de daluren surft). Bij Alta Vista is hij voor 130 gulden klaar.

Evenals Alta Vista wil ook World Online geld verdienen aan transacties en reclame. Maar deze inkomstenbronnen zijn nu verhoudingsgewijs nog minimaal. Hoe groot is de kans dat het aanbod van uiterst goedkoop, of zelfs geheel gratis, Internet een cruciale peiler wordt weggeslagen onder het bedrijfsmodel van World Online?

Rood van Stratix ziet het zo'n vaart niet lopen. Aanbieders van dubbel gratis Internet (geen Internetabonnement én geen telefoonkosten) zouden nog veel meer verliezen voor lief moeten nemen.

In theorie zou KPN concurrerende Internetaanbieders met een afbraaktarief de markt uit kunnen drukken. In de praktijk zal de toezichthouder niet toestaan dat KPN enerzijds klanten lokt met lage abonnementstarieven terwijl het andere kant stevige prijzen vraagt voor het gebruik van zijn netwerk.

Wèl kan een vast abonnementstarief bij KPN World Online ertoe dwingen zijn eigen telecomnet verder uit te breiden. WorldOnline hoeft minder afdrachten te doen aan KPN naarmate het zijn surfende klanten beter kan bedienen over zijn eigen netwerk. Die uitbreidingen van het eigen telecomnet van WorldOnline staan inderdaad op stapel.

De opbrengst van de beursgang (tenminste 3,7 miljard gulden) wordt besteed aan reclamecampagnes en de uitbouw van zijn infrastructuur, zo belooft WorldOnline in zijn prospectus. Voor strategische acquisities zal het bedrijf geen kasgeld willen uittrekken, maar betalen met zijn huizenhoog gewaardeerde aandelen.

Gratis Internet of niet, het is duidelijk dat surfende Internetters alleen voor World Online voorlopig onvoldoende geld in het laatje brengen. Tegen een cent per minuut moet elke abonnee een kleine drie jaar surfen (dag en nacht, non stop) om de maximale inschrijvingsprijs van 43 euro terug te verdienen.