Het werknemersparadijs

Het kantoor gaat er in de komende decennia heel anders uitzien. Over tien jaar werken we bij mooi weer in de tuin of aan de rand van het zwembad, er komen denkcabines waar de oververhitte werknemer even tot zichzelf kan komen en als je last hebt van storende collega's neem je je bureau gewoon mee naar een andere plek. De tentoonstelling Amazing Office in het Scryption in Tilburg laat zien welke ideeën er bij kantoormeubelfabrikanten en ontwerpers leven over het kantoor van de toekomst.

Als ik dit verhaal over vijftig jaar had moeten schrijven, had ik er niet helemaal voor naar Tilburg gehoeven. Had ik niet twee uur met mijn blocnote op mijn arm in onhandige posities aantekeningen hoeven maken en had ik me uren schrijfwerk kunnen besparen. Als dit verhaal over vijftig jaar geschreven zou zijn, had het Scryption mij een ampul met vloeibare informatie over de tentoonstelling Amazing Office gestuurd. Door de ampul tegen mijn huid te plaatsen, was de informatie rechtstreeks naar mijn hersenen gestroomd en automatisch verwerkt tot een boeiend verhaal. Dat er voor de aanleg van het informatieleidingensysteem in het menselijk lichaam een vrij ingrijpende operatie nodig is, is een klein nadeel, dat echter in het niet valt bij de tijdwinst die wordt geboekt.

De informatie-ampul is een `uitvinding' van Jasper van Kemenade, student aan de Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg. Samen met twee andere (oud-)studenten en zes kantoormeubelfabrikanten is hij door het Scryption, het museum voor schriftelijke communicatie in Tilburg, uitgenodigd zijn visie te geven op de toekomst van de werkplek. Alle ontwerpen, het één wat realistischer dan het ander, zijn tot en met 4 juni te zien in het Scryption. De informatie-ampul – door Van Kemenade omschreven als de ultieme flexplek – is overigens nog in de brainstormfase, laat de ontwerper weten. Of de werkgever bijvoorbeeld de kosten van de operatie vergoedt, daar wordt nog op gestudeerd.

Het kantoor van de toekomst wordt een soort paradijs, als alle plannen van de kantoormeubelfabrikanten en ontwerpers realiteit worden. Patrick Verhoeven, eveneens student vormgeving in Tilburg, bedacht denkcabines waarin de werknemer, zittend op een langzaam draaiende schijf, onder het genot van een muziekje de meest fantastische plannen kan uitbroeden of even tot zichzelf kan komen. En als het aan Philips Design ligt, komen er water- en zandbestendige laptops op de markt, zodat we onze beleidsplannen op het strand of dobberend in het zwembad kunnen schrijven en via één druk op de knop aan de baas kunnen voorleggen.

,,Je werkplek is waar je bent'', is het motto van verzekeringsmaatschappij Interpolis in Tilburg. Het bedrijf is in Nederland een van de pioniers op het gebied van flexwerken. Sinds september 1997 kunnen de werknemers kiezen of ze op een geconcentreerde werkplek, een ontspannen werkplek of een samenwerkplek willen zitten. Kiezen ze voor het eerste, dan belanden ze in een glazen cockpit. De ontspannen werkplek heet bij andere bedrijven gewoon koffieautomaat en op de samenwerkplek zit je met een collega aan een bureau. Eind dit jaar komt ook de tuin als werkplek in zicht, als alle Interpolis-werknemers een draadloze laptop tot hun beschikking krijgen. Interpolis is op de tentoonstelling in het Scryption dan ook vertegenwoordigd met een tuinbank, een tafeltje met laptop en een vijver met een rustgevend watervalletje.

Wat velen ook als muziek in de oren zal klinken, is de `cabrio-flexplek' van Erick Office Concepts BV. Moe van alle kritiek op de onpersoonlijke flexplek – op een werkplek die je met anderen moet delen kun je niets persoonlijks achterlaten – ontwierp interieurarchitect Erick Wuestmann de persoonlijke flexplek: niet de werknemer wisselt van plaats, maar het bureau. De werkplek blijft gebonden aan één en dezelfde werknemer, die zijn bureau op wieltjes 's morgens neerzet waar hij die dag wil werken. Maakt hij twee weken lang deel uit van een projectteam, dan schuift hij met zijn bureau aan bij het team. Moet hij een moeilijk rapport schrijven, dan zondert hij zich met bureau en al af op een rustige plek. En heb je last van kletsende collega's of ben je helemaal uitgekeken op het hoofd van je buurman, dan verhuis je gewoon naar de andere kant van de zaal. In het draadloze kantoor van de toekomst mogen dergelijke impulsieve verhuizingen geen probleem meer zijn. 's Avonds klap je het bureaublad op en ziet de werkplek eruit als een kast. Foto's van dierbaren en tekeningen van het kroost kunnen gewoon blijven staan. ,,Ik let op de emotionele ergonomie van de werknemer'', licht Wuestmann toe.

Het is dat we er in het nuchtere Nederlandse bedrijfsleven nog niet aan toe zijn, maar anders waren alle kantoren allang uitgerust met de Gravity-bureaustoel, als we fabrikant Stokke mogen geloven. De Gravity (vanaf ƒ2.500) is een fors uitgevallen schommelstoel met vier standen. Rechtop fungeert-ie als bureaustoel, iets verder naar achteren kun je er heel goed in nadenken, weer een standje horizontaler leent de stoel zich uitstekend voor een ontspannen praatje met de collega naast je en in de achterste stand is de Gravity uitermate geschikt om de after lunch dip door te komen.

De stoel is absoluut anti-RSI, de non-beweegziekte, aldus J. Walg, van huis uit fysiotherapeut en al weer jaren pr-medewerker van Stokke Nederland. ,,In deze stoel kun je voortdurend variëren van houding. De afgelopen jaren hebben we alles aan de werknemer ondersteund wat er te ondersteunen viel, tot en met de pols toe. Dat is vragen om moeilijkheden! Bewegen moet je'', laat hij vanuit een horizontale positie in zijn Gravity weten. In het hoofdkantoor van politie in Amsterdam schijnt in het ontwerp van de Noor Peter Opsvik vergaderd te worden.

Ook Philips wil er alles aan doen om het de werknemer in de toekomst zo veel mogelijk naar de zin maken. Het elektronicaconcern heeft de Bright Light op de markt gebracht, een soort hoogtezon met daglicht voor kantoortijgers met een winterdip. Een half uurtje per dag in de buurt van het apparaat de krant lezen is voldoende om weer energie op te doen.

Minder goed nieuws: ook de champagne verdwijnt uit het kantoor van de toekomst. Daarvoor in de plaats nemen we een slokje drinkbare inkt tot ons als we de bezegeling van een contract willen vieren. Althans, in de toekomstvisie van Susan Ouwerkerk, oud-student van de Academie voor beeldende Vorming en nu docent cultuureducatie aan het middelbaar beroepsonderwijs. Daarnaast heeft ze zich onder de naam Suzie Ou gevestigd als `inktverzorgster': ze ontwierp een tafeltje met daarin verzonken een diepe vaas met een bodempje inkt. Zakenpartners die hun contract willen bezegelen, kunnen Ouwerkerk inhuren om het ritueel in goede banen te leiden. Onder haar toeziend oog halen de partners in spe een lepeltje inkt uit de vaas en reiken dat elkaar aan.

Is champagne niet veel lekkerder dan inkt? ,,Champagne is zo makkelijk'', vindt Ouwerkerk. Je mag het jezelf best een beetje moeilijker maken als je op het punt staat iets duurzaams met elkaar aan te gaan.'' Ook voor huwelijken is Ouwerkerk oproepbaar. Over de kosten heeft ze nog niet nagedacht: tot op heden hebben zich geen klanten gemeld.

Tentoonstelling `Amazing Office, toekomstvisies op de werkplek', t/m 4 juni in het Scryption, Spoorlaan 434a, Tilburg (tegenover het station). Inl 013-5800821. Di t/m vr 10-17u, za/zo 13-17u. Toegang: volw. ƒ6, kinderen tot 12 jr/ CJP/ pas 65 ƒ4, MJK gratis.

Inktverzorgster Suzie Ou: suzieou@hotmail.com