Vrouwen winnen strijd om gelijke beloning

Vrouwen in de bloemensector hebben jarenlang voor hetzelfde werk minder verdiend dan mannen. Nu halen ze hun recht.

Brigitta Paas (FNV Bondgenoten) zal het deze avond in een zaaltje in Lisse wel vijf keer herhalen: het oordeel van de Commissie Gelijke Behandeling is ,,onomkeerbaar''. De 25 vrouwen kunnen het maar moeilijk geloven. Een officiële instantie heeft hun vorige week gelijk gegeven. Bloemengroothandel Sierex, waar ze werken, beloont mannen beter dan vrouwen. Dat oordeel blijft overeind, onderstreept Paas weer. Ja, ook als de directeur het oordeel via de radio bestrijdt, ook als ze `op het dorp' klagen dat de vrouwen de bloemensector in diskrediet brengen.

De volgende stap tegen de ongelijke behandeling is een kort geding, legt Paas uit. De vrouwen van Sierex gaan de loonstrookjes vorderen van de mannen van Sierex. Want die heeft de directeur, N.Lieverse, niet willen afstaan. De mannen zelf ook niet. De mannen zijn bang voor de baas, zeggen de vrouwen. De Arbeidsinspectie heeft de loonstrookjes wél ingezien, maar mocht die wegens de concurrentie niet aan de FNV geven . Paas: ,,Als we de loonstrookjes in handen hebben, weten we hoeveel de vrouwen precies achterlopen in salaris en bonussen. Dan gaan we centen eisen.''

In Lisse, het hart van de bollenstreek, is `Vrouwen Dag' dit jaar meer dan een symbolisch dagje: de vrouwen van Sierex vieren een overwinning. Drie jaar hebben ze gewacht op een uitspraak van de Commissie Gelijke Behandeling over hun arbeidscontracten. Ze vermoedden al jaren dat hun mannelijke collega's beter werden betaald dan zij. De mannen reden in auto's, zij moesten met de bus. Onderzoek van de Arbeidsinspectie naar de verschillende contractvormen heeft hun gelijk aangetoond. Het oordeel kan gevolgen hebben voor de 45.000 werknemers in de bloemengroothandel, van wie ruim de helft vrouw is.

In de tussentijd is een voorhoede binnen het bedrijf Sierex (300 werknemers) zich bewust geworden van haar positie. Vrouwen, zo hebben ze ontdekt, hebben ook recht op een vast contract, op vakantiegeld, op loonstijging, op promotie en op winstdeling.

De werkgevers kunnen er niet meer omheen: in oktober vorig jaar is er zelfs voor alle 2.000 bloemenbedrijven voor het eerst een CAO afgesloten. Ondanks de discriminatie heeft Sierex relatief goede arbeidsvoorwaarden vergeleken met de meeste kleine bedrijven in de sector, zegt Paas. Zowel mannen als vrouwen krijgen bijvoorbeeld extra betaald voor overuren bij Sierex. Paas: ,,Het was tot oktober een wild westen in die branche.''

Uit onderzoek van de Arbeidsinspectie in 1996 blijkt dat vrouwen in de hele arbeidsmarkt bruto gemiddeld 24 procent minder verdienen dan mannen.

SIEREX

Vervolg van pagina

Het verschil in beloning is grotendeels te verklaren door objectieve gegevens, zoals het soort werk, het aantal ervaringsjaren en vol- of deeltijdbanen. Blijft over een verschil van 7 procent, dat volgens het ministerie van Sociale Zaken ,,mogelijk is veroorzaakt door seksediscriminatie''.

Even snel een oproepcontract tekenen

De vrouwen bij Sierex hebben, net als hun duizenden collega's, geen opleiding. Ze rapen bloemen van de lopende band bij elkaar voor winkels en stoppen bollen van de lopende band in plasticzakjes. Een vrouw die met twee vriendinnen bij de overwinningsbijeenkomst is, vertelt dat ze het werk al ruim 20 jaar doet. Omdat het gezellig is en omdat ze dan `toch wat had', in tijden dat banen schaars waren. ,,Het begon als een baantje als de kinderen op school waren. Je raakt eraan gewend en je wil het niet missen.''

Jaar in jaar uit tekenden de vrouwen oproepcontracten met Sierex. Directeur Lieverse wil daar wel even op wijzen. Stom, vinden ook de vrouwen achteraf, dat ze nooit lazen wat er in de contracten stond. ,,Het moest allemaal snel. Dan kwam er iemand van personeelszaken die vroeg of je tussen twee bosjes bloemen door even wilde tekenen. Dat deed je dan'', zegt een Sierex-vrouw (ze blijven allemaal liever anoniem).

Protesteren over de onduidelijkheid deden ze niet, zeggen ze verlegen, hun echtgenoten evenmin. ,,We namen contracten nooit mee naar huis en onze mannen begrijpen al die regeltjes toch niet.''

De Commissie schrijft hierover: ,,Bij de verschillende contractvormen zijn het met name de vrouwelijke medewerkers die in de meest ongunstige vormen van arbeidsovereenkomst worden aangesteld. Het verweer van de wederpartij dat betrokkenen zelf gekozen hebben voor deze contractvorm doet daar niets aan af (...) overigens is niet gebleken dat hen daadwerkelijk een keuze is geboden uit verschillende contractvormen.''

De vakbond en de Commissie Gelijke Behandeling hebben ,,spijkers op laagwater gezocht'', vindt Lieverse. Volgens hem heeft Sierex maar één functiewaardering die ,,afwijkt'' van het ,,algemeen aanvaarde model'' van het adviesbureau Berenschot. ,,Zeven mannen verrichten zwaar werk en dat waarderen wij hoger dan ander werk.'' Voor het overige legt Lieverse het oordeel naast zich neer. Als een man meer ervaring heeft dan een vrouw in dezelfde functie, dan zit hij nu eenmaal hoger in de loonschaal, zegt Lieverse. Maar ervaring is juist in dit werk irrelevant, zegt Paas, omdat je het werk ,,binnen een dag'' onder de knie krijgt.

Paas: ,,Toen we over de CAO onderhandelden, onderstreepten de werkgevers steeds dat het hier om ongeschoold werk gaat, dat je zó leert. Waar je dus niet veel voor hoeft te verdienen.''

Sinds de invoering van de flexwet twee jaar geleden moeten werkgevers hun personeel meer zekerheid bieden, waardoor oproepcontracten zijn verboden. Voor vrouwen in de bloemensector, die bijna allemaal oproepcontracten hadden, scheelt dat. Maar zelfs nu de vrouwen van Sierex zich hebben aangesloten bij de vakbond en deze zaak hebben gewonnen, kunnen ze de inhoud van hun nieuwe contracten niet toelichten. ,,Het is al zo ingewikkeld om het te begrijpen, laat staan om het te verwoorden.''