Pensioengeld gretig achter de index aan

Nederlands pensioengeld wordt mondiaal belegd. Vooral beleggingen die de beursgraadmeters volgen zijn populaird. Angst, euro en profijtdenken speelt marktleider Barclays Global Investors in de kaart.

Wie beheert het meeste Nederlandse pensioengeld, een spaarpot met 860 miljard gulden (per eind september). Niet ABN Amro, of Robeco, of een discrete Zwitserse privébank.

Marktleider met 110 miljard gulden is Barclays Global Investors, een Britse firma die gespecialiseerd is in beleggingsbeheer waarbij de beursgraadmeter nauwkeurig wordt gevolg. Niet duur, wel trefzeker.

De opmars van Barclays Global Investors naar een marktaandeel van meer dan 10 procent (110 miljard gulden onder beheer) weerspiegelt een paar trends in de Nederlandse pensioenwereld.

Werkgevers concentreren zich meer dan ooit op de kosten en opbrengsten van de pensioenregelingen. Zij beginnen grote delen van het beleggingsproces uit te besteden bij gespecialiseerde firma's. Verder drijft de angst dat het rendement achterblijft bij de beursgraadmeters pensioenfondsen juist in beleggingen op basis van deze beursindices. En na de introductie van de euro bestaat de noodzaak om op Europese, soms op mondiale schaal te beleggen.

Cijfers van het Centraal Bureau voor de Staistiek (CBS), die morgen komen, kunnen aangeven dat de pensioenfondsen voor het eerst meer dan de helft van hun kolossale vermogen in aandelen van bedrijven hebben belegd. ,,Lijkt mij een goeie kans op'', zegt H. Smith, die de Nederlandse vestiging van Barclays Global Investors leidt.

De introductie van de euro deed zich vorig jaar, in tegenstelling tot de verwachting, minder voelen bij het aandelenbeleggen maar juist bij beleggingen in effecten met een vaste rente, zoals obligaties.

Hun aandelenportefeuilles blijven de pensioenfondsen nog veelal beleggen op de nationale financiële markten, is de indruk van Smith. Analisten hadden juist verwacht dat de euro de verschillen in de Europese economische cyclus zou reduceren en dat beleggers daarom niet meer nationale markten zouden kiezen, maar bedrijfstakken. ,,De ontwikkelingen in bedrijfstakken als telecommunicatie stimuleren het sector-denken wel'', zegt Smith. ,,Maar niemand durft het al helemaal te omarmen.''

Dat is anders bij de beleggingen in effecten met een vaste rente, zoals obligaties. Barclays Global Investors kreeg voor het eerst opdrachten voor beheer van ruim 10 miljard gulden vastrentende beleggingen. ,,Sommige beleggers hadden hun zwaartepunt in de Nederlandse markt en wilden met de euro een bredere scope hebben.''

Ook de grilligheid van de financiële markten speelt vermogensbeheerders als Barclays Global Investors in de kaart. Zij beleggen het geld ,,passief''op basis van de samenstelling van de beursgraadmeters. Het afgelopen jaar sleepte de firma diverse opdrachten binnen van klanten die ontevreden waren over de achterblijvende rendementen bij vermogensbeheerders die ,,actief'' de meestbelovende aandelen selecteren op basis van criteria als winstgroei en toekomstperspectief. De index bijbenen is sinds twee jaar ook in Nederland cruciaal: als een pensioenfonds stelselmatig een lager rendement boekt, mogen werkgevers uit collectieve bedrijfstakpensioenen stappen.

De actieve geldbeheerders maken zware tijden door. De onnavolgbare explosie van Amerikaanse Internet- en telefoonbedrijfaandelen zette menigeen op het verkeerde been. De ontevredenheid bij klanten van deze actieve beheerders leverde Barclays meer dan 4 miljard gulden extra te beheren op. Japanse beleggingen, maar vooral Amerikaanse. Nederlandse pensioenfondsen beleggen op mondiale schaal. De helft van de pensioenvermogens is in buitenlandse effecten belegd.

De angst om achter te blijven bij de beursindex is een afspiegeling van de trend dat werkgevers de pensioenregelingen van hun werknemers zo efficiënt mogelijk beheren. Zo hebben de pensioenfondsen van KLM en Hoogovens/Corus besloten meer beleggingen uit te besteden. En met name Amerikaanse multinationale ondernemingen beheren hun Nederlandse pensioenregelingen nadrukkelijker als profit center, erkent Smith. ,,Die hebben centrale managers voor de pensioenregelingen in alle Europese landen, die ook de rendementen proberen te maximeren met het oog op de winstgevendheid van de onderneming.''