Pas op: Ik ben gevaarlijk

`Diamanten Adje' moet met de billen bloot. Het gerechtshof in Den Haag heeft recentelijk in een opvallend arrest bepaald dat diamantenzwendelaar Ad Lagerwaard zichzelf publiekelijk te schande moet maken. Hij moet een advertentie in De Telegraaf en NRC Handelsblad plaatsen. En daarin moet hij de lezers persoonlijk waarschuwen voor zichzelf. De tekst heeft het hof al vastgelegd. Uit de eerste zin: ,,De heer Adrianus Lagerwaard (...) heeft (...) op geraffineerde wijze een aantal beleggers opgelicht.'

In 1995 bleek Ad Lagerwaard honderden beleggers te hebben verleid tot een investering in ruwe diamanten. Om ze over te halen 35.000 gulden in te leggen, kregen de beleggers van Lagerwaards bedrijf Albeco 1 karaats diamanten als onderpand, die 30.000 gulden waard zouden zijn. Dat was in werkelijkheid drie keer minder. En Albeco handelde helemaal niet in diamanten. Van alle investeringen is nog 22 miljoen gulden zoek. Het Haagse gerechtshof veroordeelde Lagerwaard tot 27 maanden celstraf, waarvan negen voorwaardelijk. En het hof gaf de plicht tot adverteren als bijkomende straf.

In de Verenigde Staten kan het, zoals wel vaker, nog veel erger. Shaming heet het daar. Het Amerikaanse tijdschrift Crime and delinquency inventariseerde twee jaar geleden het gebruik van zogenoemde `schaamtestraffen'. Er zijn drie varianten. Een veroordeelde kan worden verplicht excuus aan te bieden, zichzelf te kijk te zetten of zelfs zichzelf openlijk te vernederen.

Dat automobilisten die onder invloed rijden worden veroordeeld tot het rondrijden met een sticker op de achterruit waarop dit is vermeld, is in de VS al niet ongebruikelijk meer. Verder ging het vonnis voor een geweldpleger in de staat Illinois in 1995: hij moest een bord in zijn tuin plaatsen met de tekst: Violent felon lives here. Enter at your own risk.

Bont is ook de categorie `vernedering'. Zo noemt Crime and Delinquency het voorbeeld van een man die 1500 uur stront moest scheppen in politiepaardenstallen, en van een huisjesmelker die verplicht werd tot een verblijf in een van zijn door ratten gefrequenteerde krotten. Een vrouw die door haar man was mishandeld, kreeg de gelegenheid haar echtgenoot in het gezicht te spuwen.

Artikel 8 van het Europese verdrag voor de rechten van de mens bepaalt dat iedereen recht heeft op privacy. Mag `Diamanten Adje' dit dan worden aangedaan? Ja, zegt de persraadsheer in Den Haag: Het verdrag geeft ook aan dat het recht op privacy kan worden beperkt als daarvoor een dringende noodzaak is. Zoals, oordeelde het hof, het waarschuwen van beleggers. Alsof het hof, variërend op bekende beleggingsadvertenties, wil zeggen: `Resultaten uit het verleden geven wel garantie voor de toekomst'.