Kampioen Chalifman roept rivaal Kasparov tot de orde

Een korte handdruk met afgewende blikken maakte een einde aan een ijzige middag. Als het moet kunnen schakers elkaar op de tast vinden. Terwijl Garry Kasparov en Alexander Chalifman elkaar ontwijkend het podium verlieten, vroegen de toeschouwers van het sterk bezette toernooi in Linares zich af wie de remise had aangeboden. Chalifman vond het maar een rare vraag. ,,Waar zou ik het morele recht vandaan moeten halen om zo'n verheven speler remise aan te bieden?''

De FIDE-wereldkampioen onderstreepte zijn ironie met een open glimlach die zijn bleke gelaat en zijn droeve ogen even bevrijdden van hun Dostojevskiaanse melancholie. Erg trots was hij niet op de partij die hij net had gespeeld. De meeste voldoening putte hij uit het resultaat. Opnieuw had hij zich niet laten aftroeven door de sterkste schaker ter wereld, die hem als geen ander op zijn beperkingen had willen wijzen. In hun eerste partij in de tweede ronde was Chalifman met wit ternauwernood ontsnapt aan een woeste aanval. Nu, in de retourbeurt, hield hij nota bene met zwart zelfverzekerd de aanvalsdrift van zijn tegenstander in toom. Onbewogen liet hij Kasparov vergeefs wroeten naar voordeel om na 55 zetten aan de andere kant van het bord het verlossende remisevoorstel te horen.

Chalifman had zich niet verheugd op de krachtmeting. Net zoals hij niet graag tegen vrienden speelt, heeft hij ook moeite met partijen tegen spelers die hem om de een of andere manier niet mogen. De 34-jarige Petersburger houdt van schaken, maar de inspiratie die andere grootmeesters putten uit beladen duels is hem vreemd. Helaas zijn er heel wat collega's die hem verwijten maken sinds hij afgelopen zomer in Las Vegas de mooiste overwinning uit zijn loopbaan behaalde. Het omstreden knock out-kampioenschap van de wereldschaakbond FIDE leverde Chalifman een cheque van bijna een miljoen gulden en de wereldtitel op. De traditionele schaakgemeenschap reageerde geschokt. Het geld was hem gegund, maar de gedachte dat een speler die niet eens bij de eerste dertig op de ELO-lijst stond zich wereldkampioen mocht noemen was onverdraaglijk. De schampere aanvallen kwamen hard aan bij de introverte Chalifman. ,,Waar heb ik dat aan verdiend? Ik begrijp niet wat ik verkeerd heb gedaan. Ik heb nooit ontkend dat het knock-outsysteem verre van volmaakt is. Maar ik heb ook gezegd dat het beter is om dit WK te hebben dan helemaal niets en chaos.''

De eerste wedstrijd die Chalifman als wereldkampioen speelde leverde hem nog meer hoon op. In januari verloor hij in Boedapest een vriendschappelijke match tegen Peter Leko (4,5-1,5). ,,Ik slaagde er maar niet in om met mijn voorbereiding op die match te beginnen, zoveel kwam er op mij af. Uiteindelijk bleef er zo weinig tijd over dat het mij niet lukte om alle gaten in mijn openingsrepertoire te dichten.''

Voor het toernooi in Linares voorspelden de critici opnieuw een afgang. Voorlopig ziet het daar niet naar uit, want na een afgetekende nederlaag tegen Kramnik in de eerste ronde heeft hij niet meer verloren. Het hardste pakte de Internet-journalist Mig hem aan op de site van Kasparov. Zijn conclusie was dat Chalifman deze uitnodiging voor het sterkste toernooi van het jaar niet verdiende. Niet omdat hij geen aardige jongen was, maar wel omdat hij de plaats innam van spelers die hier beter op hun plaats zouden zijn. Chalifman reageert gebeten op die kritiek. ,,Ik word ziek van dit soort journalistiek. Zeker na mijn match tegen Leko is het niet onredelijk om te voorspellen dat ik hier laatste word, maar je verwacht wel enig respect. Ik verdien het niet om zo behandeld te worden door iemand die Mig heet, alleen maar omdat hij op Kasparovs site zijn mening mag ventileren.''

De agressie uit het Kasparov-kamp tegen Chalifman lijkt voornamelijk ingegeven door de plannen die de FIDE heeft klaarliggen om een nietsontziende grip op de schaakwereld te krijgen. Spelers die in toernooien uitkomen die de FIDE niet welgevallig zijn, zullen op strafmaatregelen kunnen rekenen. Journalisten zullen alleen nog maar over de wereldkampioen mogen schrijven en niet langer over de FIDE-wereldkampioen omdat er maar één wereldkampioen is.

Chalifman houdt zich op de vlakte als de plannen ter sprake komen. ,,Wat ik heb gehoord klinkt erg controversieel, maar ik wil niet op reageren voordat ik het plan helemaal heb gelezen.''

Wel onderstreept hij dat de aangescherpte verhoudingen hem beletten om veel plezier te beleven aan zijn partijen tegen Kasparov. ,,Ik heb geen bijzondere gevoelens voor meneer Kasparov, maar wanneer ik tegen hem speel voel ik zijn antipathie tegen mij. Dat is een onprettige gewaarwording, vooral omdat ik het met de andere spelers uitstekend kan vinden.''