Gentlemen, start your engines

Na negen jaar keert de Formule I terug naar de Verenigde Staten. In het mekka van de Amerikaanse autosport, Indianapolis, The Racing Capital of The World.

Kil was de ambiance bij de laatste Formule I-race die op Amerikaanse bodem werd gereden. In de kaarsrechte, met betonblokken afgezette straten van Phoenix maakte Mika Hakkinen op 10 maart 1991 zijn Formule I-debuut en ging Ayrton Senna als winnaar over de finish. Negen jaar later keert de Formule I terug in het land met het recordaantal Grand Prix' in één jaar – in 1982 werden er Formule I-races gehouden op stratencircuits in Long Beach, Las Vegas en Detroit.

Op een gedeeltelijk nieuw en deels bestaand circuit staat de Grote Prijs van de VS op het programma: de Indianapolis Motor Speedway, een plek waar racegeschiedenis tastbaar is. Op zondag 24 september, wanneer de Olympische Spelen in Sydney nog in volle gang zijn, klinkt in The Racing Capital of The World het hoge geluid van de 3.000-cc zware Formule I-motoren (maximum toerental 17.000) in plaats van de vertrouwde vier-litermotoren, die een veel lager geluid produceren (maximaal 10.300 toeren per minuut). De Indy 500, steevast voorafgegaan door de oproep `Gentlemen, start your engines', telde van 1950 tot en met 1960 mee voor het WK in de Formule I. Er verschenen toen uitsluitend Amerikaanse coureurs aan de start.

Blaas een schaatsbaan van 400 meter tien keer op en je hebt het formaat van het ovalen circuit. Het vier kilometer lange circuit van Indianapolis is van een immense omvang. Tribunes rondom, goed voor 500.000 toeschouwers. Elk jaar in mei wordt er het drukst bezochte eendaagse sportevenement ter wereld gehouden, de Indy 500. Vanaf dit jaar heeft ook de United States Grand Prix er een permanente basis. Voor de 73 ronden tellende GP zijn er 200.000 plaatsen en die zijn volgens woordvoerster Nancy Miller tot de laatste plek bezet. Kaarten zijn voor Formule I-begrippen spotgoedkoop: 30 dollar op de dag van de race, 50 voor een drie dagen geldige passe-partout.

Indianapolis won de slag om de Formule I. De grote verliezers waren San Francisco en Atlanta. De voortvarendheid van Tony George, directeur van de Indianapolis Motor Speedway, werd beloond toen F1-baas Bernie Ecclestone eind 1998 bekendmaakte dat Indianapolis de race om de Grote Prijs van de VS had gewonnen.

Direct werd begonnen met de werkzaamheden om de Oval geschikt te maken voor Formule I-races. Inmiddels staan er een nieuwe controletoren in pagodestijl, een nieuw mediacentrum en 36 garageboxen met daar bovenop twaalf suites. Ook beschikt Indianapolis over een digitaal tijdwaarnemingssysteem van Nederlands fabrikaat dat accuraat is tot 3/10.000ste van een seconde, het meest geavanceerde in zijn soort. Naar verwachting is de metamorfose in juni voltooid, kort na de 84ste Indy 500 (28 mei).

De Formule I had volgens Jackie Stewart nooit uit de VS weg moeten gaan. De drievoudig wereldkampioen Formule I, die ook de Indy 500 reed, acht een race op Amerikaanse bodem niet meer dan vanzelfsprekend. Stewart was drie jaar teameigenaar en verkocht zijn team aan hoofdsponsor Ford, dat uit marketingoverwegingen met zijn merk Jaguar de Formule I instapte. Op eigen bodem beschikt Ford met Indianapolis over een royale showroom, met twee fraaie Jaguars in de etalage.

Niet Jos Verstappen heeft de eer als eerste Nederlander over het 4.195 meter lange Formule I-circuit van Indianapolis te rijden. Vorig jaar mei ging Arie Luyendijk hem voor. Een dag voor zijn laatste Indy 500, waar hij in leidende positie crashte, gaf Luyendijk met zijn Chevrolet een rondleiding over het circuit waarvan de eerste van in totaal drie lagen asfalt op dat moment nog maar net was gelegd. Zoals de Formule I-wagens dat straks ook doen met de klok mee, tegen de rijrichting van de Indy 500 in.

Op de plek waar de Formule I-bolides het ovaal met een scherpe bocht naar rechts (righthander) zullen verlaten, stuurde Luyendijk zijn witte `Chevy' achter een zandhoop langs het Formule I-circuit op. Een flauwe bocht naar links, gevolgd door een flauwe bocht naar rechts. Zonder het toerental van zijn personenwagen al te ver op te jagen, gaf The Flying Dutchman enthousiast deskundig commentaar bij elke van de in totaal dertien bochten. Na twee lussen in de ene hoek van het binnenterrein (ter hoogte van bocht 4) komt het circuit uit op de bestaande weg die de Speedway in de lengte doorsnijdt. Enkele honderden meters verderop ligt aan de andere kant van die weg een nieuwe strook asfalt. Met enkele lussen slingert het circuit zich daar verder om tussen bocht 1 en 2 weer op de Oval uit te komen.

Luyendijk wees naar skyboxen boven de tribunes in bocht 2. ,,Daar heb ik mijn suite'', zei de tweevoudig winnaar van de Indy 500 (1990 en '97). Op de Indianapolis Motor Speedway rijden de auto's niet alleen over asfalt. Bij de start-finishlijn ligt over de breedte van de baan de yard of bricks. Die 91,4 centimeter (1 yard) brede en 91 jaar oude strook bakstenen herinnert aan de tijd dat de ovaal geheel uit baksteen bestond. Als de 22 Formule I-wagens op topsnelheid over de streep razen, horen ze heel even de tik die Indy-coureurs zo vertrouwd in de oren klinkt.

Formule I-coureur Villeneuve kent dat geluid als geen van zijn collega's. In 1995, een jaar voor zijn Formule I-debuut, won de Canadees de Indy 500. Na afloop dronk hij melk, zoals alle winnaars dat in Indianapolis al zestig jaar plegen te doen. De winnaar van de Grand Prix krijgt 24 september weer gewoon champagne.