Gedeprimeerd Japan trekt zich op aan invalide student

Gedeprimeerd Japan laaft zich dezer dagen aan de bemoedigende woorden van een invalide student. Japan kampt met economische en maatschappelijke problemen, maar de verkoop van de optimistische autobiografie van Hirotade Ototake, geboren zonder armen en benen, breekt records.

,,We horen al geruime tijd over de desintegratie van de samenleving. We verliezen het vanzelfsprekende uit het oog: als iemand problemen heeft steek je een hand uit. De redders kunnen nu de gehandicapten zijn'', zo houdt Ototake zijn landgenoten voor.

Ondanks zijn handicap wist Ototake vier jaar geleden het toelatingsexamen van een topuniversiteit te halen. Daar trok hij als activist voor een `samenleving-zonder-drempels' de aandacht. Vervolgens schreef hij zijn autobiografie, waarvan inmiddels 4,5 miljoen exemplaren zijn verkocht. Volgens de uitgever is het daarmee het op één na best verkochte boek in naoorlogs Japan. Inmiddels zijn vertalingen verschenen in het Koreaans, Chinees en, deze maand, het Engels. Voorzien van gulle lach en een goed stel hersens geeft Ototake nu lezingen door het hele land, soms wel tien per maand.

Japan ondergaat grote veranderingen. Werknemers van middelbare leeftijd zien hun levenslange loyaliteit aan één werkgever door massaontslagen beschaamd. De `ineenstorting van schoolklassen' is het gesprek van de dag. `Ineenstorting' staat voor kinderen die niet meer braaf naar de leraar luisteren maar in de les hun eigen gang gaan of die helemaal weigeren naar school te gaan, zoals inmiddels meer dan 1 procent van alle leerplichtige kinderen.

Ototake schrijft: ,,Japanse kinderen kijken alleen maar naar hun eigen onvolkomenheden. Ze zouden zichzelf niet zo depressief maken als ze zich eenmaal realiseren dat ze trots kunnen zijn op hun eigen individualiteit. Kinderen die zichzelf accepteren staan ook open om de medemens te accepteren zoals hij is, een ander individu, even uniek en waardevol als zij zelf.''

Het is deze boodschap van een jongen zonder armen en benen die ogenschijnlijk zèlf juist een verschrikkelijk moeilijk leven moet hebben, die de bevolking in haar greep houdt. Op scholen beantwoordt Ototake het liefst vragen als: `Hoe zet je je bril af?' Als hij vervolgens met z'n stompjes de bril afzet reageren de kinderen met wow en cool. Ouders die hun kinderen de andere kant uit laten kijken als er een gehandicapte langskomt geeft Ototake er van langs: ,,Kinderen zijn echt: als ze een gehandicapte zien, willen ze weten `waarom?'. Als dat mysterie is opgelost behandelen ze hem als ieder ander. Het zijn de vragen die níet worden gesteld, en de antwoorden die niet worden gegeven, waardoor mensen mentale barrières vormen.''

Op een persconferentie ter ere van de Engelse vertaling – No One's Perfect – relativeert Ototake zijn succes: ,,Tien jaar geleden was ik waarschijnlijk genegeerd, en over tien jaar ben ik waarschijnlijk overbodig.''