Europese succesformule heet schaakvoetbal

Feyenoord verdedigt vanavond in de Kuip tegen Lazio een voorsprong van twee punten in de Champions League. Trainer Beenhakker koestert een potje schaakvoetbal en durft zich aan te passen aan de tegenstander. Een succesformule in Europa.

De volksjongen uit Rotterdam-Zuid heeft zich de afgelopen 35 jaar ontwikkeld tot een charismatische rekenmeester. Leo Beenhakker is geen voetbaltrainer met een grote invloed op tactiek of techniek. Hij legt de nadruk op de sfeer in de selectie. Hij weet een hecht collectief van zijn elftal te smeden. Hij neemt genoegen met een geringe amusementswaarde. ,,Verdedigen is helaas een vies woord in Nederland'', meesmuilde de wereldreiziger gistermiddag op de persconferentie van Feyenoord.

Na omzwervingen in Spanje, Zwitserland, Turkije, Mexico en Saoedi-Arabië keerde Beenhakker drie jaar geleden terug op zijn oude voetbalnest. Op een steenworp afstand van zijn geboortehuis heeft hij Feyenoord weer aan het voetballen gekregen. Niet sprankelend of revolutionair, wel sober en gedisciplineerd. Jongens van de gestampte pot hullen zich van oudsher in het rood en wit van Feyenoord. Spelers die Lazio vanavond op Italiaanse wijze tegemoet zullen treden. Met een gesloten defensie, een sterk bezet middenveld en twee gevaarlijke spitsen.

De voorzichtige speelwijze blijkt een succesformule in de Champions League. Van de negen wedstrijden behaalde Feyenoord dit seizoen drie overwinningen en vijf gelijke spelen. Alleen de uitwedstrijd tegen Chelsea ging vorig najaar kansloos verloren. In Londen oogden de spelers van Feyenoord als houten klazen, vergeleken met het artistieke vreemdelingenlegioen van trainer Gianluca Vialli. Het steriele spel van Feyenoord was niet van deze tijd, schamperde een Britse commentator. Hij hield destijds geen rekening met de veerkracht van Feyenoord.

,,Er leiden meer wegen naar Rome'', luidde de beeldspraak van Beenhakker gistermiddag. Daarmee doelde hij op de concessies die een realistische trainer pleegt te doen. Hij laat de beste spelers niet per definitie op hun favoriete positie voetballen. Daarom speelt de gatenvuller Bosvelt vanavond als `valse' rechtsbuiten en krijgt de pingelaar Kalou vermoedelijk geen basisplaats toebedeeld. Beenhakker kiest voor zekerheid en kijkt nadrukkelijk in de keuken van de tegenstander. ,,Voetbal is al lang geen spelletje meer, maar puur big business'', verklaarde hij ten overvloede.

Met zijn saaie, degelijke speelstijl onderscheidt Feyenoord zich van PSV. De Eindhovense ploeg voetbalt attractiever en boekt op nationaal niveau betere resultaten. Maar op internationaal niveau komt PSV al jaren kracht en sluwheid te kort. In de Champions League zijn ijzerbrekers nodig op het middenveld. Bij Feyenoord zijn Bosvelt, Paauwe, Van Gastel en Van Wonderen zelden op een geniale ingeving te betrappen. Zij hebben het aannemen, rondkijken en passen met binnenkant voet tot kunst verheven. Maar Beenhakker kan blindelings op zijn bal-afpakkers vertrouwen. Zij vormen de ruggengraat van Feyenoord.

De verrassende 2-1 zege in Stadio Olimpico was vorige week een gevolg van Romeinse wanorde en Rotterdamse degelijkheid. Trainer Sven-Göran Eriksson van Lazio zweert als alle Europese topclubs bij een rotatiesysteem, waarbij zijn beste spelers regelmatig op de reservebank moeten plaatsnemen. De Chileense spits Salas kwam tegen Feyenoord helemaal niet in actie. De Argentijnse middenvelder Véron werd bij een 1-0 tussenstand van het veld gehaald. Daarmee werd de Zweed Eriksson volgens zijn Nederlandse collega ,,gestraft voor misplaatste arrogantie''.

Beenhakker verwacht vanavond een getergde tegenstander. ,,Spektakel is gegarandeerd'', sprak hij een tikje voorbarig. Volgens Italiaanse normen zal Lazio niet blind in de aanval gaan, maar met snel combinatiespel de tegenstander willen verrassen. Van onderschatting is dit keer zeker geen sprake. Eriksson kreeg vorige week felle kritiek in de Italiaanse pers, die de wissel van sterspeler en maker van de wonderschone Lazio-treffer Véron als voornaamste oorzaak van de nederlaag beschouwde.

Ironisch genoeg was matchwinner Tomasson even daarvoor ingevallen voor Kalou. Tomasson had zich zitten verbijten in de dug-out en wees na zijn eerste treffer met zijn middelvinger in de richting van Beenhakker. De trainer bleef ogenschijnlijk onaangedaan door het wangedrag van de speler. Tomasson begint vanavond waarschijnlijk in het basiselftal.

Daarmee toont Beenhakker zich weer een sluwe vos. De schuchtere Kalou, die moet plaatsmaken voor Tomasson, zal als wisselspeler niet snel zijn teleurstelling uiten. En plaats voor drie aanvallers (Cruz speelt zeker) is er niet bij Feyenoord. ,,Anders komen we in de problemen'', stelde Beenhakker zonder gêne vast.