Centrum Utrecht klem tussen `publiek' en `privaat'

De facelift van het Utrechtse centrum is onzeker geworden. Twee bedrijven hielden de publiek-private samenwerking voor gezien.

,,Heel vervelend'', zou Jaarbeursdirecteur A. Brienen het vinden wanneer de indruk zou ontstaan dat de Jaarbeurs niet geeft om de stad. Enkele partijen uit de Utrechtse raad suggereerden dit gisteren, nadat bekend werd dat de Jaarbeurs en Winkelbeleggingen Nederland (WBN) niet meer meedoen aan het Utrecht Centrum Project (UCP), een grondige facelift van het gebied rond het station. De VVD liet weten dat de Jaarbeurs hiermee liet blijken ,,zich niet medeverantwoordelijk te voelen voor de toekomst van onze stad. Onzin, zegt Brienen. ,,Maar wij zijn geen ontwikkelaar van openbare werken.''

Grote projecten waarin de overheid samenwerkt met private partijen hebben de neiging te stranden. De ene keer laten bedrijven het afweten, de andere keer houdt de overheid het voor gezien, zoals vorige maand bij een magneetzweeftrein tussen Amsterdam en Groningen, waar een consortium van ABN Amro, Ballast Nedam, Siemens en Holland Betongroep tien miljard gulden in wilde steken. Succesvol zijn vooral kleine projecten als de sanering van bedrijfsterreinen, waarbij de belangen voor de bedrijven duidelijk zijn en de overheid er niet te veel bij in kan schieten.

In Utrecht overlegden gemeente, Jaarbeurs, WBN en de NS vier jaar over de financiering van het UCP, dat ruim vier miljard zal kosten. De drie private partijen, die een groot deel van de grond bezitten, zouden op hun eigen gebieden projecten ontwikkelen en vervolgens een deel van de opbrengst storten in een `spaarvarken' voor de openbare ruimte, nu een onaantrekkelijk gebied vol auto's en beton. Voor verbetering van wegen en pleinen was in totaal ongeveer 600 miljoen gulden nodig. 360 miljoen zou komen van de private partners, waarvan 140 miljoen van de Jaarbeurs.

Maar dit bleek niet genoeg. De rijksbijdrage viel lager uit dan gevraagd, zodat een gat ontstond van 150 miljoen gulden. Daar komt volgens Brienen nog 105 miljoen gulden bij voor het afdekken van de risico's. De Jaarbeurs wilde hieraan wel bijdragen, maar alleen in ruil voor vierduizend vierkante meter winkels in het Urban Entertainment Center, een groot uitgaanscentrum met casino, theater en bioscopen dat de Jaarbeurs op zijn terrein wil bouwen. De winkels bleken echter onaanvaardbaar voor WBN, dat geen behoefte had aan een concurrent van Hoog Catharijne vlak om de hoek.

Gemeente en NS gaan de komende weken bekijken wat er nog te redden valt. Zoals vaker lijkt een deel van het probleem te zijn dat de private partners de overheid niet nodig hebben. Kan de Jaarbeurs zijn ambities realiseren zonder deel te nemen aan het UCP? Ja, zegt Brienen onomwonden. Goed, voor een overdekte `doorloop' van het station naar het nieuwe Entertainment Center is samenwerking met NS en gemeente nodig. Maar in grote lijnen kan de Jaarbeurs bouwen wat de Jaarbeurs wil.

O ja? ,,Het is niet zo dat ze nu gezellig commercieel vastgoed kunnen gaan exploiteren'', zegt wethouder J. van Zanen van economische zaken, die ,,zeer teleurgesteld'' is over het vertrek van WBN en Jaarbeurs. Volgens hem is afgesproken dat de plannen de komende zes maanden in elk geval stil liggen. Daarna gelden voor de Jaarbeurs ,,de ruimtelijke procedures''. Het project kan best zonder de Jaarbeurs, zegt Van Zanen. Maar dan moet de openbare ruimte het dus in ieder geval met nog 140 miljoen gulden minder doen.