Buurtonderzoek diefstal Helmantels

De politie heeft nog steeds geen spoor dat kan leiden naar de dieven die twee weken geleden 35 doeken van de schilder Henk Helmantel wegnamen uit zijn privé-museum in het Groningse Westeremden. Inmiddels is een buurtonderzoek ingesteld.

,,Tien man zijn druk doende met de binnengekomen tips en er is een buurtonderzoek ingesteld, omdat in het kleine dorp toch dingen zijn opgevallen die misschien in het verhaal passen'', aldus een politiewoordvoerder.

De onverzekerde schilderijen werden in de nacht van 24 op 25 februari gestolen uit de privé-expositieruimte die Helmantel naast zijn pastorie-woning heeft ingericht. Een pastorie die hij zelf jaren geleden na de vondst van 13de- en 14de-eeuwse bouwstenen op de plaats van een villa liet herbouwen. De roof omvatte de kleinere, favoriete werken van de schilder, waarvan hij geen afstand wilde doen. Alle zijn destijds uitgebreid gedocumenteerd - dus lastig verkoopbaar - voor een tentoonstelling in Taiwan. Ruim tachtig van die favorieten zijn er overgebleven. Het Rembrandthuis in Amsterdam exposeert tot 3 april stillevens van Helmantel.

Over de professionaliteit van de daders wil de politie zich niet uitlaten. Zowel Henk Helmantel als zijn Amsterdamse kunsthandelaar Loek Brons vermoeden dat de doeken nog in Nederland zijn. ,,Want de context van mijn werk is belangrijk'', aldus Helmantel vanmorgen. ,,Hier kent men de maker, hier weet men hoe het is ontstaan en waar het naar verwijst. In het buitenland ben ik minder bekend. Maar wat me vooral verbaast is dat die dieven toeslaan terwijl ik op twee plekken in totaal meer dan zeventig schilderijen laat zien. Je zou toch denken dat er dan thuis weinig is overbleven.'' Die dieven zijn `kleine kruimelaars', zegt Brons, die overwogen heeft een beloning van 25.000 gulden uit te loven. ,,U denkt toch niet dat er nu ergens in een kelder een sjeik naar een paar Helmantels zit te kijken. Grote jongens zijn helemaal niet met zulke schilderijen bezig.''

Helmantel grijpt in thematisch, stilistisch en technisch opzicht terug naar de 17de-eeuwse, Hollandse schilderkunst. ,,Mijn werk is een loflied op de schepping'', zei hij in 1994 in een vraaggesprek met NRC Handelsblad. Hij produceert veertig tot vijftig doeken per jaar. Zijn sobere stillevens van wat witlofstronken, vijgen, appels, pruimen of asperges ,,vliegen nu de deur uit'', aldus Brons vanmorgen. ,,De vraag is niet toegenomen door de roof, maar door de tentoonstelling in het Rembrandthuis. Hij wordt daardoor écht aan Rembrandt gekoppeld.''

Voor kleine doeken van zo'n 40 bij 50 centimeter vraagt Brons ongeveer 50.000 gulden en voor afmetingen van 60 bij 80 centimeter moet men 85.000 gulden neertellen. Vorige week ging er bij Brons een groot stilleven van 141 bij 161 centimeter voor 225.000 gulden de deur uit. ,,Elf van de achttien schilderijen, die ik bij de opening van de tentoonstelling, op 28 januari in huis had, zijn al weg. Ik kan er op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht (van 18 tot 26 maart) dus maar een paar laten zien. Mensen die jaren geleden voor 5.000 gulden een Helmantel kochten, bieden ze nog wel eens bij mij aan voor het tienvoudige van die prijs. Maar het worden er steeds minder.''

Intussen heeft Helmantel zijn woon- en werkruimte laten beveiligen. ,,En sinds maandag werk ik weer'', zegt hij; ,,mijn gedachten dwalen wel steeds af naar het gebeurde, maar ik moet u zeggen, het valt me niet tegen. De honderden steunbetuigigen die ik ontving, hebben me goed gedaan. Er wordt ongelofelijk meegeleefd, en dat komt omdat mijn werk zo toegankelijk is.''