Afhaken van Koch-Weser blamage

De Duitse kandidaat voor de topfunctie van het IMF Caio Koch-Weser, heeft verbitterd de handdoek in de ring geworpen. Nadat hij eerst door de VS werd afgewezen, werd duidelijk dat Berlijn een verloren strijd voerde.

De roemloze aftocht van IMF-kandidaat Caio Koch-Weser is een blamage voor Duitsland en vooral voor bondskanselier Gerhard Schröder (SPD), die van meet af aan hard voor hem heeft gelobbied. Nu is het streven van de kanselier gerechtvaardigd om meer Duitsers op internationale posten benoemd te krijgen. Ook de vorige regering van kanselier Helmut Kohl ijverde hiervoor omdat de Bondsrepubliek in vergelijking met andere landen ondervertegenwoordigd is.

Door de erfenis van de Tweede Wereldoorlog is de rol van Duitsland in internationale organisaties bewust bescheiden gebleven, of het nu gaat om de NAVO, de Europese Unie, de Verenigde Naties of het IMF. Inmiddels leidt de economische sterkte van de Bondsrepubliek ertoe, dat het land internationaal meer in de melk te brokkelen wil hebben. Moet het IMF als geldschieter voor een crisis in Azië extra miljarden ophoesten, dan wordt immers ook van Duitsland en de Duitse belastingbetaler een bijdrage gevraagd. Berlijn wordt bij dit streven in principe ook door de partners gesteund.

Maar internationale benoemingen zijn altijd delicaat en vereisen stille diplomatie alvorens de kandidaten openlijk in de ring worden gestuurd. Dat is de regering-Schröder nu niet gelukt wat tot ernstige taxatiefouten heeft geleid. Duitsland heeft de verkeerde kandidaat voorgesteld en deze vervolgens drammerig bij de Europese partners aan de man proberen te brengen.

Had de Duitse regering haar diplomatieke voelhoorns in het internationale circuit beter uitgestoken, dan was al maanden geleden duidelijk geweest dat Koch-Weser te licht werd bevonden. Ervaring van 25 jaar bij een `zachte' organisatie als de Wereldbank geldt in Washington niet direct als aanbeveling. De invloed van het New Yorkse bankenestablishment is groot in Washington en dat heeft weinig op met de `ontwikkelingswerkers' van de Wereldbank.

Niet alleen Lawrence Summers, de machtige Amerikaanse minister van Financiën, zag van meet af aan niets in Koch-Weser, ook Amerikaanse onafhankelijke economen klommen in de pen om er openlijk tegen de kandidatuur te pleiten. Koch-Weser werd niet alleen als een gewone bureaucraat beschouwd met weinig visie, hij had ook zijn carrière bij de verkeerde organisatie doorlopen, schreef topeconoom Paul Krugman in The New York Times. ,,De Wereldbank is niet de plek om ervaring op te doen in het blussen van financiële branden'', aldus Krugman.

Had de regering-Schröder in een vroeg stadium haar oor bij de partners in Europa en overzee te luister gelegd, had ze een andere kandidaat naar voren geschoven. Het tegendeel gebeurde. De Franse IMF-voorzitter Camdessus had zijn vertrek in november nog niet bekend gemaakt of Duitsland schoof op de EU-top in Helsinki de Duitse kandidaat met veel tromgeroffel naar voren. Maar ook Frankrijk en Groot-Brittannië voelden niets voor Koch-Weser en werkten sindsdien, zo weet het Handelsblatt, systematisch aan een draaiboek ,,hoe men de Duitse kandidaat kon afbranden''.

Intussen was Schröders buitenlands politieke adviseur op de bondskanselarij, Michael Steiner, op eigen assertieve wijze bezig in Europa steun voor Koch-Weser te verzamelen. Daarvoor koos hij niet de informele diplomatieke weg, maar liet enkele tientallen ambassadeurs samen in de kanselarij opdraven die hij een brief in handen drukte met een dwingend stemadvies voor de Duitse kandidaat. Menig deelnemer aan de sessie, van de Amerikaan tot de Rus, heeft de Teutoonse drammerigheid van Steiner als een affront ervaren.

Het resultaat van de diplomatieke ,,harakiri-actie'' is een politiek debacle. De kandidaat is zwaar aangeslagen. Duitsland heeft aan internationaal aanzien verloren. De oppositionele CDU verwijt de regering-Schröder terecht `Rambo-achtig' en dilettantisch optreden. Welke garanties zijn er dat het met Schröders nieuwe kandidaat Horst Köhler, die binnen twee dagen uit de hoed werd getoverd, beter zal aflopen?

Koch-Weser had de kanselier zaterdag al laten weten dat hij na alle weerstand van de post afzag. Maar Schröder hield het nieuws twee dagen stil om consensus bij de partners te bereiken. Of deze korte tijd serieus moet worden genomen om consensus te bereiken wordt door menigeen betwijfeld. De eerste reacties in Washington, Parijs en Rome zijn vooralsnog gereserveerd. De nieuwe kandidaat Köhler, president van de Oost-Europese Ontwikkelingsbank in Londen, dekt zich al in voor een mislukking. Hij kandideert alleen als hij op ,,een brede meerderheid'' kan rekenen.