`In moskee komen alleen oude mannen'

Moskee-organisaties vinden ook dat hun gebedshuizen kunnen helpen bij integratie. Maar seculiere minderhedenorganisaties zijn het daar niet mee eens.

De sociale dienst geeft in moskeeën voorlichting over uitkeringen. Uitzendbureau Randstad wil in een moskee in Amsterdam-Zuidoost personeel werven. En de politie komt in de gebedshuizen uitleg geven over criminaliteitspreventie. ,,Vorige week nog. Er waren zestig jongeren'', zegt Kasem Akdemir, voorzitter van de Turkse moskee in Deventer.

Wordt het dan toch nog druk, in de moskee? Welzijnswerkers gebruiken de gebedshuizen al langer om in contact te komen met hun `moeilijk bereikbare doelgroep'. Moskeeën lijken `het allochtone netwerk bij uitstek'. Er zijn ongeveer 220 Turkse, 120 Marokkaanse en 50 Surinaamse moskeeën in Nederland. Volgens het CDA kunnen de gebedshuizen helpen bij de integratie van minderheden.

,,Dat klopt op zich wel'', reageert Muhammet Uysal, voorzitter van de grootste Turkse moskeekoepel. ,,Van Boxtel zei dat vorig jaar ook, Dijkstal zei het twee jaar geleden en wij roepen het al twintig jaar.'' De vraag is echter, volgens Uysal, hoe dat dan moet. ,,Wij krijgen geen subsidie.''

Omdat de moskeeën beschouwd worden als religieuze organisaties, vallen hun maatschappelijke projecten – sportclub voor jongeren, computercursus, activiteiten voor vrouwen – buiten het reguliere subsidiecircuit. Akdemir maakt zich daar boos over. ,,Er gaan miljoenen naar het jongerenwerk, maar dat geld wordt verspild omdat zij de jongeren niet bereiken. Via de moskee lukt dat wel. De moskee kan een brugfunctie vervullen. Er wordt gedacht dat de moskee integratie zou belemmeren. Flauwekul. Tijdens zijn preek vertelt de imam altijd dat de Nederlandse wet moet worden gerespecteerd en dat goed onderwijs belangrijk is.''

Toch ziet lang niet iedereen de brugfunctie van de moskee zitten. Wat voor projecten organiseren die moskeeën dan? Knullige cursussen met slechte begeleiding, menen critici. Maar het grootste bezwaar is dat via de moskeeën een heel beperkt publiek wordt bereikt. Halim El Madkouri, voorzitter van het Samenwerkingsverband Tunesiërs en Marokkanen: ,,In de moskee komt vooral een kleine groep oude, werkloze mannen. Vrouwen komen er niet en jongeren nauwelijks.'' Klopt, zegt Emel Can van de Turkse Vrouwenvereniging in Amsterdam: ,,De moskee is niet open voor vrouwen, zij gaan liever naar een buurthuis.''

Het idee van het CDA om imams – naast voorganger ook raadgever – een grotere rol te geven bij de integratie bestaat ook al langer. Een Nederlandse imam-opleiding komt echter al jaren niet van de grond. Buitenlandse voorgangers moeten daarom sinds kort een inburgeringscursus volgen. Dan spreken ze in elk geval Nederlands en leren ze meer van de Nederlandse normen en waarden, zo hoopt minister Van Boxtel (Minderhedenbeleid).

El Madkouri heeft er weinig fiducie in. ,,Er zijn imams die dag in dag uit vrouwen de grond in boren. Het idee dat een inburgeringscursus hun denkbeelden kan veranderen is een vergissing.'' Volgens hem moet ,,een maatschappelijk probleem'' als integratie gescheiden worden van religieuze activiteiten in de moskee. Zeker, de islam stimuleert onderwijs. ,,Zoek wetenschap, zelfs in China'', zei de profeet Mohammed. ,,Maar daar heb ik geen moskee of imam voor nodig'', zegt El Madkouri. ,,Ik zeg gewoon tegen mijn kinderen: als je je moslim voelt, moet je je best doen op school.''