Petomanie

,,Wat ik van de petomaan weet, is dat hij in werkelijkheid Joseph Pujol heette en aan het eind van de negentiende eeuw in de Moulin Rouge de mensen liet huilen van het lachen door het laten van reukloze winden – veesten, zoals de petomaan in onze voorstelling ze noemt, met slechts één geur: de geur van het succes. Maar verder is hij bij ons een geheel ander leven gaan leiden; hij is de aanleiding, de prelude voor iets heel anders.''

Porgy Franssen (43) speelt een hoofdrol in de Orkater-voorstelling Petomaan necrofiel trompettist die donderdag in première gaat in de Toneelschuur in Haarlem, met verder de acteurs Saskia Temmink en Roef Ragas, het Amsterdams Gitaartrio, accordeonist Hein Franssen en cellist Eduard van Regteren Altena. Franssen, in wiens voornaam nog weerklinkt dat zijn vader verzot was op Porgy and Bess, begint het door hemzelf geconcipieerde drieluik met een optreden als petomaan. De echte Joseph Pujol (1857-1945) ontwikkelde zijn rectale talent door het opnemen van grote hoeveelheden lucht, die hij vervolgens gedoseerd kon laten ontsnappen in de vorm van muzieknoten, geluidseffecten en winden van allerlei verschillende mensentypes.

,,Hoe hij daar de zalen plat mee kreeg, is een geweldige prestatie. Maar je denkt toch niet dat ook ik mij die techniek eigen heb gemaakt? Nee, ze staan op een sampler. Eerst hebben we ze van een Internet-site met geluidseffecten gehaald, maar die waren toch niet echt genoeg. Daarna hebben Roef en ik met de mond geluiden gemaakt, maar die waren ook niet goed. En tenslotte hebben mijn broer – de accordeonist – en ik het dan maar zelf gedaan, met de billen voor de microfoon. Vooral 's morgens vroeg lukte dat wel.

,,Ik zag in Parijs een monoloog over een necrofiel, die bij mij de fantasie opriep dat je op het toneel de schoonheid van de dood kunt bezingen. Daarmee is het begonnen. Ik heb die monoloog ook vertaald, maar dat bleek niks te zijn. Er was méér voor nodig. Toen kwam die petomaan in mijn gedachten. Jaren geleden heb ik van mijn zusje Olga voor Sinterklaas het boekje Le Pétomane gekregen, waarschijnlijk omdat ze vond dat haar broertje te veel scheten liet. Maar voor een avondvullende voorstelling waren zowel necrofiel als petomaan te summier. In samenspraak met de schrijver, Jan Veldman, is toen dit drieluik ontstaan met de trompettist aan het slot. Jan zei: het gaat allemaal over adem, lucht, wind, zinnelijke dingen dus. Dat gaf ons het motief om het minder anecdotisch te maken, maar het meer in de poëzie te zoeken – de wind van de geschiedenis.

,,Met het Amsterdams Gitaartrio wilde ik altijd al eens een voorstelling maken, al was het maar omdat mijn zusje daarin speelt. Het is leuk met familieleden te werken, en ik hou van muziek in een voorstelling. Dat geeft het iets aparts. Maar in de media is nu de misvatting ontstaan dat het alleen over die petomaan gaat, terwijl de necrofiel en de trompettist óók in de titel staan. Eerlijk gezegd heb ik genoeg smaak en intelligentie om te weten dat je niet zomaar ongestraft winden kunt laten op het podium. De petomaan is alleen de luchtige opmaat. Ik speel hem ook niet op de lach of het applaus, daar geef ik geen ruimte voor. En hoe veel van die veesten laat ik nu helemaal? Alles bij elkaar een stuk of dertien, op 25 minuten. Dat is heel wat minder dan de echte petomaan.''

Petomaan necrofiel trompettist (eindregie: Aat Ceelen); tournee t/m 26/5. Inl. (020) 6060606.