Kasparov op zoek naar tegenstander voor WK-tweekamp

Zijn gezicht is valig bleek en zijn humeur al dagenlang ver beneden peil, maar dat wil nog niet zeggen dat er iets schort aan zijn honger om te winnen. Ook als Garry Kasparov zich afgemat voelt, wordt hij van binnenuit voortgestuwd door een ondoofbare wens om zijn tegenstanders zijn wil op te leggen. Zwetend van vermoeidheid dwingt hij zichzelf om zich in zijn partijen vast te bijten.

Zijn nieuwste zenuwtrek is dat hij om de haverklap zijn mond afveegt met de zakdoek die naast zijn bord een vaste plaats heeft gekregen. Aan zijn manager had Kasparov al voor zijn vertrek naar Linares verteld dat hij nooit meer zo slecht voorbereid en opgejaagd aan een toernooi wilde beginnen. In de dagen dat hij ontspannen trainend tot rust had moeten komen, ging teveel tijd op aan zakelijke beslommeringen.

Zijn voorgevoel heeft hem niet bedrogen. Na zes ronden deelt Kasparov in Linares de leiding met Vladimir Kramnik zonder dat zijn partijen ook maar ergens gevonkt hebben. De partijen die hij tot dusver won, vertelden voornamelijk iets over de kwetsbaarheid van de anderen. De twee remises die hij het afgelopen weekeinde aan zijn totaal toevoegde, waren vooral frustrerend.

Zelfs na de partijen probeerde Kasparov zijn tegenstanders nog uit te dagen. Zijn commentaar op de puntendeling met Aleksej Sjirov vatte hij samen in een alleszeggende krachtterm. Peter Leko vroeg hij verwijtend waarom hij een risicoloze opening had gespeeld. Tekenend was ook de agressie waarmee hij in de analyse met Sjirov op zoek was naar winstkansen. De enkele keer dat hij in een zijvariant zo'n mogelijkheid op het spoor kwam, balde hij triomfantelijk zijn vuisten.

Winnen is maar één van de doelen die Kasparov zich gesteld heeft in Linares. Meer nog dan naar een nieuwe toernooiwinst lijkt hij op zoek naar een aansprekende tegenstander om op redelijke termijn een match om zijn wereldtitel te spelen. Nu de wereldschaakbond FIDE met een vergaand commercialiseringsplan erop uit is hem verder te isoleren beseft Kasparov dat de tijd begint te dringen.

De laatste keer dat hij zijn titel op het spel zette tegen Vishy Anand is alweer meer dan vier jaar geleden. De mogelijkheid van een nieuwe match tegen Anand is de laatste maanden in hoog tempo kleiner geworden. Als zelfs vorig jaar geen grote sponsor geloofde in de kansen van de Indiër, zal dat geloof niet gegroeid zijn nu hij hier verrassend met een negatieve score de laatste plaats inneemt.

Met de speelse toon waarop hij hun gezamenlijke analyse Peter Leko kritisch aan de tand voelde, wekte Kasparov de indruk dat hij een voorzichtige flirt met de jonge Hongaar overweegt. Leko is de afgelopen twee jaar met grote sprongen vooruitgegaan en heeft bovendien ook nog eens een enthousiaste sponsor achter zich staan. Het nadeel van Leko lijkt voorlopig dat hij op het hoogste niveau niet alleen niet verliest, maar ook erg weinig wint.

Leko wekt niet de indruk dat de aandacht van Kasparov hem het hoofd op hol brengt. Hij vindt dat hij nog niet klaar is voor Kasparov. ,,Ik kan een aantal partijen gelijk met hem opspelen, maar ben nog niet veelzijdig genoeg om hem in een match van twintig partijen van repliek te dienen.'' Leko is niet de enige die vindt dat er momenteel maar één speler is die zelfverzekerd genoeg is om een kans te maken tegen Kasparov. ,,Alleen Kramnik kan het hem lastig maken. Zo'n match zou zeker spannend kunnen worden.''

Dat gevoel zal Kramnik zelf niet tegenspreken. Zoals hij in Wijk aan Zee al openlijk stelde is de Moskoviet erop gebeten om Kasparov naar de kroon te steken. Om de eenvoudige reden dat hij is uitgekeken op tweede plaatsen. Voorlopig maakt hij zijn woorden waar. Zaterdag nam hij Sjirov een lastig eindspel af en steeg hij naar de gedeelde eerste plaats. Een dag later wroette hij tegen Chalifman lang naar een mogelijkheid om alleen aan kop te komen. Dat lukte niet. Wel evenaarde hij in die partij een oud persoonlijk record. Vijfenzeventig partijen lang bleef hij ongeslagen.

Kramniks laatste nederlaag dateert van meer dan een jaar geleden. Toch ziet Kasparov weinig heil in een match tegen Kramnik. Hij lijkt zich al op voorhand niet voor te kunnen stellen dat er veel geld op tafel zal komen voor een duel tegen een landgenoot die eigenlijk alleen opvalt door zijn schaakzetten.