Een analyse van Spectors `geluidsmuur'

Vorig weekend ging in het NewMetropolis de popmuziektentoonstelling The Amazing Music Studio open. De tentoonstelling toont de nieuwe benadering van het Amsterdamse centrum voor wetenschap en techniek.

James Brown, de nu bijna 72-jarige `godfather of soul', is niet iemand die je verwacht aan te treffen in een museum over wetenschap en techniek. Toch hangt zijn portret nu op de eerste verdieping van New Metropolis, het door Renzo Piano ontworpen `science and technology center' boven de ingang van de IJtunnel in Amsterdam. De foto's van James Brown en andere, voornamelijk Britse popmuzikanten uit heden en verleden maken deel uit van de tentoonstelling Amazing Music Studio die de komende acht maanden is te zien in NewMetropolis.

De popfoto's vormen de omlijsting van de vijfendertig attracties die iets duidelijk moeten maken over het verschijnsel geluid en vooral ook de techniek van geluidsopname en -weergave. Popmuziek is hierbij de rode draad. Een logische keuze, want van alle muziekgenres wordt de popmuziek het meest beheerst door de techniek. Zelfs voor het eenvoudigste rockconcert is een indrukwekkende hoeveelheid elektrische apparatuur nodig. Voor veel popgroepen is de studio hun natuurlijke habitat: alleen omringd door allerlei technische snufjes zijn ze in staat tot het voortbrengen van goed klinkende muziek.

Vermoedelijk niet toevallig hangt in NewMetropolis nu dan ook een foto van de legendarische producer Phil Spector, de schepper van de `Wall of Sound'. De Amazing Music Studio laat min of meer zien welke technische middelen Spector tot zijn beschikking had. Met een beetje goede wil kan de expositie worden beschouwd als een analyse van zijn geluidsmuur.

,,Deze tijdelijke tentoonstelling laat zo'n beetje zien hoe de nieuwe benadering van NewMetropolis is'', zegt Peter Rijntjes. Vijf maanden geleden trad hij aan als directeur van NewMetropolis, dat toen, slechts twee jaar na de opening, op het nippertje van de financiële ondergang was gered. ,,NewMetropolis moet toegankelijker worden. We willen aan de hand van populaire thema's iets uitleggen over techniek en wetenschap. We gaan op een feestelijke, vermakelijke manier kennis overbrengen. Sesamstraat is hierbij voor ons het voorbeeld. Dit is een van de weinige tv-programma's die niet alleen kinderen èn hun ouders aanspreekt, maar ook door hoog èn laag opgeleide volwasssenen wordt gewaardeerd.''

Amazing Music Studio is inderdaad een voorbeeldige edutainment-expositie, geschikt voor alle leeftijden. Ook heel kleine kinderen, nog zonder popidolen en al te veel behoefte aan wetenschappelijke informatie, kunnen er plezier beleven door gewoon flink te rossen op de vele knoppen de tentoonstelling telt. Sommige onderdelen van de tentoonstelling hebben helemaal geen educatieve bedoelingen en zijn alleen bedoeld als spel. Zo staat er een muur die is voorzien van vele knoppen op verschillende hoogten. Het is kunst om ze allemaal te laten branden: alleen dan is een bepaalde elektronische-muziekcompositie volledig te horen. Ook de dansvloer, waar bewegingen van bezoekers muziek genereren, is gespeend van opvoedkundige waarde. Probleem is alleen dat deze attractie lijdt onder een denkfout: dansen doe je op muziek en niet om muziek te laten horen. Er waren dan ook weinig dansers op deze vloer op de dag dat ik de tentoonstelling bezocht.

Wel druk gedanst wordt er in de hoek waar videoclips kunnen worden gemaakt met de bezoekers zelf in de hoofdrol. Vol overgave voeren een paar meisjes precies dezelfde danspasjes uit als Britney Spears in haar hit One More Time. Ze kunnen zichzelf goed zien op een groot beeldscherm. Andere kinderen zorgen door het drukken op knoppen voor een steeds wisselende achtergrond.

Ook voordurend druk bezet is de karaoke-cel waar men bekende nummers ten gehore kan brengen. Dit onderdeel is ook geschikt voor ouders: speciaal voor hen is op een van de wanden van de cel de tekst van het jaren-zestig-nummer My Generation van The Who te lezen, met de beroemde regel `Hope I die before I get old'.

De maker van Amazing Music Studio, het Engelse ontwerpbureau Tourwest, beweert dat de 35 in grote metalen koffers (flightcases) ondergebrachte attracties de grootste interactieve popmuziektentoonstelling vormen. Dit is natuurlijk een moeilijk te controleren bewering, maar een vergelijking met het vorig jaar in Sheffield geopende National Centre for Popular Music, dat zich afficheert als het eerste interactieve popmuziekmuseum, valt beslist in het voordeel van Amazing Music Studio uit: de Amazing Music Studio biedt veel meer interactiviteit dan het National Centre.

Sommige van de attracties zijn heerlijk ouderwets en laten zien dat interactiviteit eigenlijk al eeuwenoud is. Zo wordt de werking van een geluidsgolf uitgelegd aan de hand van een spiraalvormige veer in een doorzichtige buis, die men door een dreun op een grote knop kan zien trillen.

Maar de meeste onderdelen zijn toch geavanceerder. Heel vermakelijk is de uitleg van de werking van een fonograaf, waarbij de bezoeker kan horen hoe zijn stem zou hebben geklonken op een wasplaat. Amusant, maar mogelijk ook onthutsend, is de attractie `Hear Hear' die de mogelijkheid biedt om het bereik van het gehoor te meten. Ik bleek tonen hoger dan 15.000 Herz niet meer te horen, terwijl volgens de toelichting bij dit onderdeel baby's zelfs op tonen van 23.000 herz nog reageren.

Wie genoeg heeft van alle interactiviteit, kan zich overgeven aan passief kijken. Amazing Music Studio bevat ook gedeelten die het karakter hebben van een traditionele expositie. Een stuk of vijf vitrines maken aan de hand van kledingstukken en uitgebreide teksten duidelijk hoe nauw mode en popmuziek met elkaar zijn verbonden. En de hoek `Rock Show Design' laat door video-opnamen en computeranimaties zien hoe de shows van grote groepen als The Rolling Stones en U2 zijn uitgegroeid tot ware Wagneriaanse Gesamtkunstwerke van architectuur, beeldende kunst, lichteffecten en muziek.

The Amazing Music Studio.

T/m 1 nov. in NewMetropolis,

Amsterdam. Geopend: di-zo 10-17 uur. In vakantieperioden: ma-zo 10-18 uur.