Haenen speelt geraffineerde spelletjes

De man komt thuis en de vrouw denkt dat hij weer een spelletje komt spelen. Vandaag heeft hij echter geen zin in spelletjes, omdat er iets ergs is gebeurd. Maar misschien is het verhaal dat hij vertelt, óók wel weer een spelletje. Ze spelen die immers om nog wat spanning in hun huwelijk te brengen. Zo deden de echtelieden in De minnaar van Pinter het, en zo doen de handige autoverkoper en zijn vrouw het in Bocht en bumpers, het nieuwe toneelstuk van Paul Haenen. Maar omdat Haenen een komedie schreef, is er van verdere overeenkomsten geen sprake.

Bij dit stel zijn de huwelijkse sleur en de wederzijdse bekentenissen die de zaak op de spits drijven, ingebed in één doorlopende dialoog die nadrukkelijk in het heden is gesitueerd. Gisteravond, tijdens de première, was het volgens de autoverkoper 3 maart. Vanavond zal hij ongetwijfeld zeggen dat het 4 maart is. Voorts zal hij zich soms, net als zijn vrouw, weer rechtstreeks tot het publiek richten. Hij zal zelfs zijdelings even met haar discussiëren over de vraag of ze eigenlijk wel geacht worden te weten dat er een zaal met publiek naar hen zit te kijken.

Het mooie is, dat dat geen moment ten koste van de geloofwaardigheid gaat – het spel dat Haenen hier speelt, zit geraffineerder in elkaar dan de spelletjes die ze zelf, met groeiende tegenzin, spelen.

Bocht en bumpers werd geschreven voor Olga Zuiderhoek en Rijk de Gooyer, maar zijn rol is wegens ziekte overgenomen door Peter Faber. De combinatie was dus weliswaar onvoorzien, maar maakt een volstrekt logische indruk. Zij als de ogenschijnlijk onzekere vrouw, voortdurend op zoek naar houvast en zingeving, en hij als het versierderstype dat ongemakkelijk reageert als zij hem nader komt. Ze wil hem helpen, maar hij zegt dat alles dan alleen maar erger wordt. ,,Wat gemeen van je,'' pruilt zij. ,,Alles wat al erg is, wordt nog erger als ik erbij kom?'' En dan antwoordt hij toonloos: ,,Vaak wel.''

Olga Zuiderhoek heeft aanvankelijk de licht zeurende ondertoon die zo goed bij de zinnetjes van Haenen past, en maakt gaandeweg, naarmate ze het initiatief naar zich toe trekt, een listige draai naar een veel laconieker geluid.

Peter Faber speelt de irritatie, de verbazing en het onbegrip van zijn personage in hoekig gedraai met zijn schouders, met openhangende mond en een stem die steeds gruiziger wordt. De vlotte jongen maakt zienderogen plaats voor een man die niet meer weet hoe hij het heeft.

Ze spelen dat spel van actie en reactie, versnelling en vertraging, tot in de finesses. En zo te zien heeft regisseur Titus Tiel Groenestege zich ook dáárop geconcentreerd – en niet op het ontwerpen van de zinloze loopjes uit het reguliere blijspelgenre.

Ze blijven tijdenlang gewoon op hun stoeltjes zitten, net als echte mensen tijdens een moeilijk gesprek.

Dit zijn óók echte mensen, die zelf niet in de gaten hebben hoe geestig hun getob is gemodelleerd naar de alledaagse relatiepraat van tegenwoordig.

Voorstelling: Bocht en bumpers, van Paul Haenen, door theaterbureau Hummelinck Stuurman. Spelers: Olga Zuiderhoek en Peter Faber. Decor: Rieks Swarte.

Regie: Titus Tiel Groenestege. Gezien: 3/3 in de Stadsschouwburg, Haarlem. Tournee t/m 10/6.

Inl.020 6164004.