De beurs als besmettingshaard

Het Nederlandse detailhandelsconcern Ahold schoot deze week plotseling omhoog op de Amsterdamse effectenbeurs. Een herontdekking door beleggers, die het aandeel lang hebben verwaarloosd, heette het op de beursvloer. Dat is een plausibele verklaring, maar waarom gebeurde het nu? Het antwoord lijkt te zijn: `besmetting'.

De nogal medisch klinkende term `besmetting' staat op de financiële markten voor het verschijnsel dat het ene aandeel het andere kan `aansteken'. In het geval van Ahold steeg het aandeel in het spoor van de koersrally van het Franse supermarktconcern Carrefour op de beurs van Parijs. Carrefour had net een Internet-alliantie met Sears Roebuck & Co en Oracle bekendgemaakt, waarmee de magie van de Nieuwe Economie in de koers kwam. Hoewel over Ahold geen Internet-nieuws was te melden, vatte bij beleggers het idee post dat dit wel kon komen.

De besmetting trof afgelopen week ook andere aandelen. Zo gingen de tot voor kort haast vergeten aandelen van de bouwbedrijven verder omhoog, dankzij het overnamegevecht om Hollandsche Beton Groep (HBG). Er zijn geen concrete aanwijzingen voor, maar beleggers hebben door de expansiedrift van Boskalis het idee gekregen dat ook andere bouwers wel eens een aardige overnamepremie kunnen opleveren.

De telecomsector bleek weer eens het meest gevoelig voor besmetting, die nu werd veroorzaakt door berichten over een fusie tussen Deutsche Telekom en Qwest. De enige betrokkenheid van het Nederlandse KPN is gelegen in het aandelenpakket in het beursgenoteerde KPNQwest, waarin in ook Qwest een belang heeft. Het aandeel van KPN schoot weer eens als een raket omhoog, omdat beleggers het idee hadden ... ja welk idee eigenlijk? Besmetting is geen nieuw verschijnsel. ,,Vroeger keken we als Courtaulds met zijn jaarcijfers, natuurlijk wel even wat Akzo deed op de beurs'', zegt een beurshandelaar. Immers, de bedrijfsresultaten van het ene bedrijf kunnen een zekere voorspellende waarde hebben voor de nog te publiceren resultaten van een onderneming in dezelfde sector. Maar de besmetting is tegenwoordig heviger dan ooit en vindt dikwijls zonder aanwijsbare oorzaak plaats.

De koersreacties die elkaar in enkele ogenblikken kunnen opvolgen op de beurzen die duizenden kilometers van elkaar liggen, horen bij de financiële wereld, waarin de laatste twintig jaren barrières zoals landsgrenzen zijn geslecht. Beleggers kijken niet meer naar nationale beurzen, maar beleggen in werelddelen of bedrijfstakken, waarbij Zuid-Amerika voortdurend wordt afgewogen tegen Azië en KPN tegen British Telecom. De koopadviezen van met name Angelsaksisische zakenbanken die – alleen al om de handel gaande te houden – voortdurend hun targets verhogen voor de koers van bedrijven, wakkeren het voortdurend uitruilen van aandelen verder aan.

De besmetting werd voor het eerst hevig gevoeld op de financiële markten, toen eind 1994 de `tequila-crisis' uitbrak in Mexico en oversleg naar andere landen. Beleggers legden de `mal' van Mexico over andere emerging landen heen, ontdekten ook daar de kortlopende schulden aan buitenlanse beleggers en trokken ook daar schielijk hun kapitaal terug. Op dezelfde wijze leidde de val van de Thaise baht in 1998 tot de Aziëcrisis.

In zijn boek The Return of Depression Economics wijst de Amerikaanse econoom Paul Krugman erop dat deze besmetting in Azië niet rationeel is te verklaren, omdat bijvoorbeeld de economieën van Zuid-Korea en Indonesië nauwelijks lijken op die van Thailand. ,,Het deed er niet toe dat deze economieën maar in beperkte mate gekoppeld waren in termen van de fysieke goederenstromen'', schrijft Krugman. ,,Ze waren gekoppeld in de hoofden van beleggers, die de problemen in de ene Aziatische economie als slecht nieuws over de andere opvatten.''

Hoe klein de besmettingshaard in Amsterdam kan zijn, bleek recentelijk bij de Nederlandse uitgeverij VNU. Telecom Italia telt 20 miljard euro neer voor Seat Pagine Gialle, uitgever van de Gouden Gids voor de zakenwereld in Italië en eigenaar van de grootste Italiaanse zoekmachine op Internet. VNU heeft geen grote zoekmachine en de Gouden Gids die de Haarlemse uitgever bezit, maakt maar een klein deel uit van de omzet. Toch werd VNU enkele weken terug in een dag een kwart meer waard op de beurs.

De overname van de uitgever Time Warner door de Internetaanbieder America Online lijkt zo langzamerhand de meest besmettelijke uit de recente geschiedenis. De gedachte dat Internet-aanbieder `content' (van speelfilms tot tijdschriften) nodig hebben van uitgevers dreef wereldwijd eerst de aandelen van de amusementsconcerns omhoog. Toen het mediaconcern Reuters onlangs aankondigde een half miljard pond te steken in Internet, sloeg het virus ook over op onder meer Elsevier en Wolters Kluwer. De Nederlandse uitgevers zouden ook wel iets met Internet kunnen aankondigen was de gedachte.

Inmiddels heeft Elsevier inderdaad een Internet-strategie aangekondigd en die is slecht gevallen bij de beleggers. Elsevier is inmiddels weer fors gedaald. Wolters Kluwer is deze week ook in een koersval terechtgekomen. Besmetting.