Cardioloog vlucht naar voren na te zijn ontmaskerd

Voor de rechtbank in Arnhem is gisteren wegens fraude en oplichting een jaar gevangenisstraf geëist tegen een cardioloog.

Wat bezielt een succesvolle cardioloog die op het punt staat te promoveren om farmaceutische bedrijven op te lichten, fictieve laboratoriumuitslagen op te nemen in medische dossiers en handtekeningen van patiënten te vervalsen? Het bleef een raadsel tijdens de zaak die de rechtbank van Arnhem gisteren behandelde. Cardioloog J. van der V. (43) stond terecht wegens oplichting en fraude. Begin vorig jaar werd hij door het Streekziekenhuis Zevenaar ontslagen.

De cardioloog heeft alle beschuldigingen bekend. Van de 376 en 194 patiënten die hij in 1997 en 1998 opgeeft als deelnemers aan onderzoeken naar de cholesterolverlager Lescol, in opdracht van producent Novartis Pharma BV, doet een deel helemaal niet mee. Sommige patiënten bestaan wel maar ze gebruiken het medicijn niet, andere deden in eerdere jaren aan het onderzoek mee, en weer andere zijn verzonnen. Toch int de cardioloog voor alle patiënten de vergoeding van honderd gulden, wat hem respectievelijk 37.600 en 19.400 gulden oplevert. De fraude wordt ontdekt na een controle door Novartis, dat argwaan had gekregen omdat de omzet van Lescol niet navenant was toegenomen.

Nadat hij zo tegen de lamp is gelopen, gaat de cardioloog verder in de fout. Hij herinnert zich een ander onderzoek, waarvoor hij ook patiënten heeft opgegeven die niet meededen. Dit biecht hij op aan het betreffende bedrijf en betaalt het te veel ontvangen geld terug. Maar tegelijk gaat hij aan het werk om zijn bedrog te verhullen. In de dossiers van de betreffende patiënten neemt hij laboratoriumuitslagen op van tests die nooit gedaan zijn. Hij vult zelf formulieren in waarmee patiënten toestemming geven voor het onderzoek, en hij vervalst hun handtekening. Zelfs verwijdert hij pillen uit de verpakking en gooit ze weg, zodat het lijkt of de patiënt ze heeft gebruikt en het lege doosje heeft teruggebracht. Ook dit komt aan het licht.

Waarom ging hij door met het afdekken van zijn daden terwijl hij al betrapt was, wil een van de rechters weten. Het is geen kwestie van afdekken, zegt de cardioloog, die zich verder zwijgzaam opstelt. ,,Er waren zo'n twintig patiënten die niet correct waren. Die heb ik afgesloten. Ik heb het opgebiecht aan de firma waar het om ging.'' Een psychiatrisch rapport noemt hem ten tijde van de fraude onder meer ,,ernstig emotioneel overbelast''. De psychiater vindt dat ,,de feiten hem slechts in verminderde mate kunnen worden aangerekend''.

Volgens officier van justitie A.van Hoorn heeft de cardioloog met name door het ,,sjoemelen met patiëntengegevens'' het vertrouwen van patiënten en collega's ernstig geschonden. Een cardioloog heeft een zwaardere verantwoordelijkheid dan een leerlingverpleegkundige, zegt de aanklager. ,,Het betekent dat je in een glazen huis woont en op je tellen moet passen.'' Hij eist een jaar gevangenisstraf waarvan een half jaar voorwaardelijk, een boete van 20.000 gulden en vijf jaar ontzetting uit het beroep. Ook verzoekt hij de rechter het vonnis openbaar te maken, wat ongebruikelijk is.

Advocaat R. Verbunt voert aan dat zijn cliënt, tegen wie ook een tuchtzaak loopt, al zwaar geleden heeft onder de publiciteit tot nu toe, waarin hij soms met naam en toenaam is genoemd. De cardioloog is volgens hem ,,gesloopt''. Zijn promotie, waarvoor de datum al gepland was, werd afgeblazen. Hij heeft zijn huis moeten verkopen en bivakkeert met zijn zwangere vrouw in een vakantiehuis. Hij is alleen nog gewild als assistent-cardioloog en verdiende vorig jaar nog maar 50.000 gulden. Tijdelijke ontzetting uit zijn beroep zou het einde betekenen van zijn carrière als arts.

Niet uit te sluiten valt dat de cardioloog, die volgens Van Hoorn in 1997 en 1998 in totaal 439.950 gulden ontving voor medewerking aan onderzoek voor de farmaceutische industrie, vaker heeft gefraudeerd. Maar dat heeft justitie niet kunnen onderzoeken. Van Hoorn hekelt in zijn requisitoir het gebrek aan medewerking van de medische wereld bij het boven tafel krijgen van de waarheid. Het benadeelde Novartis Pharma, noch andere fabrikanten, deden aangifte van fraude. Het Streekziekenhuis Zevenaar, dat wel aangifte deed, weigerde met een beroep op het medisch beroepsgeheim patiëntengegevens ter beschikking te stellen. Volgens Van Hoorn is het beroepsgeheim bedoeld om te zorgen dat arts en patiënt in vrijheid kunnen communiceren, maar zou het moeten vervallen als een arts zelf het beroepsgeheim schendt.

Uitspraak 16 maart.