Afscheid van een omstreden winnaar

Vanuit zijn woonplaats Kopenhagen, ver weg van de wielerkaravaan, heeft wielrenner Bjarne Riis deze week zijn afscheid aangekondigd. Het reusachtige lichaam van de 35-jarige Deen is gesloopt. Vorig seizoen brak hij zijn pols en zijn elleboog. Dit seizoen kreeg hij steeds meer last van zijn knie. Een operatie is noodzakelijk wil Riis nog gewoon kunnen rondlopen.

Riis was een laatbloeier in het peloton. Op advies van de Franse Tourwinnaar Laurent Fignon ging hij steeds meer voor zijn eigen kansen rijden. De meesterknecht van de ploegen Ariostea en Gewiss werd in de herfst van zijn loopbaan kopman bij Telekom. Onder leiding van ploegleider Walter Godefroot maakte hij opmerkelijke vorderingen in het hooggebergte, en verwierf hij de bijnaam De Adelaar van Herning.

Riis beleefde in 1996 zijn sportieve hoogtepunt. Hij won de Tour de France met overmacht. Riis onttroonde de Spaanse titelhouder Miguel Indurain in diens geboortestreek. De manier waarop Riis in de Alpen en de Pyreneeën naar boven fietste, wekte argwaan bij de critici en bewondering bij de supporters. Staande op de pedalen bekeek hij het slagveld dat hij achter zich had gelaten.

Hoe kon een verdienstelijke waterdrager zo oppermachtig zijn? Riis verklaarde zijn vooruitgang door zijn trainingsijver en zijn liefde voor de fiets. Hij kon uren sleutelen aan zijn materiaal. In 1998 werd hij door de Italiaanse justitie in verband gebracht met systematisch dopinggebruik bij Gewiss. Deze sponsor was tussen 1993 en 1996 zeer succesvol, ook met middelmatige renners. Riis kreeg de weinig vleiende bijnaam Mister 60 Percent, een verwijzing naar zijn extreem hoge hematocrietwaarde in de periode dat er nog geen gezondheidscontroles werden gehouden.

De carrière van Riis verliep even onvoorspelbaar als zijn privéleven. Twee dagen na zijn overwinning in de Tour liet hij zich met vrouw en kinderen rondrijden door Kopenhagen. Honderdduizend mensen waren in de Deense hoofdstad bijeengekomen om de nationale held toe te juichen. Een maand later ontmoette hij een Deense handbalinternational bij de Olympische Spelen in Atlanta. Hij verliet zijn gezin en zijn villa in Luxemburg. Hij betrok een flatje in Kopenhagen en zou nooit meer in topvorm geraken.

Met zijn humeur was het al niet veel beter gesteld. Niet gewend aan zoveel aandacht van de media, toonde Riis zich in 1997 een norse kampioen. Tijdens een lang vantevoren aangekondigd vraaggesprek met deze krant was hij alleen bereid in een rijdende volgauto plaats te nemen. De interviewer werd gesommeerd naast de bestuurder te gaan zitten. Riis zat achterin de auto en antwoordde gedurende een half uur met `ja' en `nee'.

Uit angst voor een compleet stilzwijgen werd het onderwerp doping niet aangesneden.