Regeringsfracties in Senaat willen geen Twentestad

De Eerste Kamer keert zich massaal tegen de vorming van Twentestad: Enschede, Hengelo en Borne.

Oude tijden keren terug. De Eerste Kamer trekt weer een grote broek aan. De vorming van Twentestad, die in de Tweede Kamer steun kreeg, dreigt in de Senaat te worden verworpen. Met de drie regeringsfracties in een bijzondere positie.

Over twee weken verdedigt minister Peper zijn wetsvoorstel. Op dit moment lijkt de Eerste Kamer in zijn geheel tegen. Gisteren gaf de PvdA-fractie publiekelijk aan dat zij geen steun wil geven aan het voorstel om Enschede, Hengelo en Borne samen te voegen tot een gemeente. Eerder gaven de coalitiepartijen D66 en VVD hun bezwaren aan, terwijl de oppositie in de Senaat van meet af tegen was.

Van de regeringspartijen verkeert D66 in de makkelijkste positie. De Democraten stemden in de Tweede Kamer al tegen. Dat was toen wel opmerkelijk, want de tegenstem kwam pas op het laatste moment. D66 beriep zich op het regeerakkoord, waarin juist was afgesproken dat herindelingsvoorstellen die al in voorbereiding waren ,,in principe'' zouden worden uitgevoerd.

En voor de vorming van Twentestad gold dat het wetsvoorstel bij de vorming van het kabinet Kok-II al bij de Raad van State lag. Indieners, de drie bewindslieden op Binnenlandse Zaken in het kabinet Kok-I: Dijkstal (VVD), Kohnstamm (D66) en Van de Vondervoort (PvdA).

Maar D66 beriep zich op het gebrek aan draagvlak, waarmee werd gedoeld op de massieve bezwaren in Hengelo tegen de fusie. Voor de `referendumpartij' telde de uitkomst van die peiling zwaarder dan voor andere groeperingen. Indiener Kohnstamm mag straks als senator uitleggen waarom hij inmiddels tegen is.

Voor regeringspartij VVD ligt de zaak iets ingewikkelder. De VVD-fractie in de Tweede Kamer was niet enthousiast over de vorming van een supergemeente in Overijssel. Maar de minister die het voorstel indiende, Dijkstal, was inmiddels wel haar voorzitter. De Eerste-Kamerfractie van de VVD valt niet onder Dijkstal en neemt dan ook een andere houding aan. Voor de Senaatsfractie tellen de bezwaren in de regio zwaar en is de vorming van een supergemeente omstreden. Daarnaast laat de VVD-senaatsfractie zich niet graag binden door de Tweede Kamer, al was het maar omdat op dit moment tussen beide fracties een heftige discussie woedt over de rol van de Senaat. En al was het maar omdat de woordvoerder van de VVD inzake Twentestad Wiegel heet.

De opstelling van de PvdA-fractie is misschien nog het meest verrassend. De Tweede-Kamerfractie van de PvdA gaf voluit steun aan het voorstel van hun partijgenoot Peper. Voor de PvdA telt dat de provincie Overijssel Twentestad wilde en de vorming van een supergemeente het logische gevolg was van de teloorgang van de stadsprovincie als vorm van gemeentelijke schaalvergroting.

De Eerste-Kamerfractie van de PvdA is boos dat minister Peper weinig ziet in het idee om een vorm van vrijwillige samenwerking tussen Enschede, Hengelo en Borne te creëren. De Eerste-Kamerfractie van de PvdA gaat met zijn bezwaren tegen de vorming van een nieuwe gemeente in tegen een zware regel in de PvdA, namelijk dat de Tweede Kamer het politieke primaat heeft. De PvdA beschouwt de Eerste Kamer als een overbodig orgaan, maar kan de Senaat in zijn eentje niet opheffen. ,,Afschaffen die handel'', verklaarde de toenmalige fractievoorzitter Wöltgens begin jaren negentig nog tijdens een staatkundig debat in de Tweede Kamer. De wens van Wöltgens is niet verhoord en zelf is hij inmiddels al weer een aantal jaren senator. Senator van een opnieuw zeer geëngageerde Eerste Kamer.