Mozambique: duizenden in levensgevaar

Duizenden mensen in het door overstromingen getroffen Mozambique lopen het risico te sterven voordat hulp hen heeft bereikt. Deze noodkreet hebben hulporganisaties gisteren de wereld ingestuurd.

De hulpverlening komt vooralsnog voor een belangrijk deel op rekening van Zuid-Afrika, dat gisteren met helikopters 900 mensen in veiligheid wist te brengen. Naar schatting 100.000 Mozambikanen wachten in afgelegen gebieden nog op hulp.

Onder de reddingen gisteren waren er enkelen die als miraculeus kunnen worden omschreven, zoals die van Sophia Pedro. Vier dagen had zij, hoogzwanger, zitten wachten in een boom. Onder haar door raasde het water van de buiten zijn oevers getreden Limpopo. Eten en drinken was er nauwelijks. Binnen minuten nadat Sophia een Zuid-Afrikaans helikopter boven zich hoorde, bracht ze haar kind tussen takken en bladeren ter wereld. De militairen hesen eerst het kleine hoopje en daarna de moeder omhoog.

De hutten in de meeste dorpen in Mozambique zijn gebouwd van aarde vermengd met droge koeienmest. De bouwsels zijn niet bestand tegen de aanslag van het water en lossen op, terwijl de rieten daken van de stevigste huizen ongeschikt zijn om op te gaan zitten. De enige uitvlucht voor mensen zijn stenen huizen, kerken, winkels. En als het wassende water ook tot daar is gekomen, blijven alleen de hoge bomen, telefoonpalen en elektriciteitsmasten over. Naar schatting een miljoen mensen zijn door de waterramp getroffen, van wie velen alles hebben verloren. Het dodenaantal is onbekend.

Het Zuid-Afrikaanse leger werkt al meer dan een week met man en macht om zoveel mogelijk mensen in veiligheid te brengen. Er opereren nu zeven Zuid-Afrikaanse legerhelikopters, twee uit Malawi en negen civiele helikopters uit Johannesburg. De grootste rivieren, Limpopo, Save en Zambezi, zijn op sommige plaatsen uitgedijd tot 25 kilometer breedte; normaal zijn ze hooguit 1 à 2 km breed.

Meer hulp is onderweg. Groot-Brittannië kondigde vandaag aan bovenop eerdere steun nog eens vier helikopters en 100 motorboten te zullen sturen. De Verenigde Staten hebben aangekondigd 900 man troepen te sturen en zes C-130 transportvliegtuigen met hulpgoederen, evenals zes helikopters. Gisteren landde de eerste C-130 op de luchthaven van Maputo.

Internationale non-gouvernementele hulporganisaties hebben kritiek geleverd op het late begin van de hulp, maar waarnemers menen echter dat een belangrijke `boosdoener' hierbij de langzame ontwikkeling van de natuurramp is geweest. In plaats van een aardbeving of een tyfoon, die in korte tijd een enorme, zichtbare verwoesting kunnen aanrichten, hadden de overstromingen in Mozambique geleidelijk plaats. Wekenlang regende het in het hele zuidoosten van Afrika, waardoor de waterdruk op de rivieren, die allemaal uitmonden in de Indische Oceaan aan de Mozambikaanse kust, gestaag werd opgevoerd en dit leidde uiteindelijk tot de overstromingen. De orkaan Eline, die Mozambique een week geleden vanaf zee trof, verergerde de situatie, maar het is vooral het overvloedige regenwater uit de regio die de grootste schade heeft aangericht. Een andere factor is de gebrekkige infrastructuur van Mozambique, een van de armste landen ter wereld.