Excuses mogen geen ritueel worden 1

Een oude joodse dame, die de Duitse vernietigingskampen overleefd had, zei destijds tegen mij (ik had in diverse Japanse concentratiekampen gezeten): `Ach kind, laten we er maar niet meer over praten, ze kunnen het niet begrijpen en bovendien wordt de Waarheid toch nooit geloofd'.

Nu, 50 jaar later en zelf oud geworden, weet ik dat zij gelijk had en denk op mijn beurt: ze begrijpen er anno 2000 nog steeds niets van. Waarom zwijgen ook zij niet? Keizer Hirohito is toch destijds al gastvrij op Soestdijk ontvangen? Gelukkig is Wim Kan en het merendeel van onze lotgenoten nu dood; zij behoeven dit gepraat in de ruimte over `spijt' niet meer te horen.