Wetenschappers klonen voor het eerst een primaat

Amerikaanse onderzoekers hebben voor het eerst een primaat gekloond via de techniek van embryosplitsing. Het gaat om een vrouwelijk resusaapje. De onderzoekers, verbonden aan het Oregon Regional Primate Research Center in Beaverton, hebben het dier Tetra gedoopt. Dat meldt het wetenschappelijk tijdschrift Science vandaag. Tot de primaten behoren behalve de aap de halfapen en de mens.

De onderzoekers schrijven dat ze via hun methode voor het eerst de mogelijkheid hebben om grote aantallen genetisch identieke apen te maken. Die kunnen als diermodel worden gebruikt bij het bestuderen van bijvoorbeeld menselijke ziekten. Tot nu toe doen biomedici hun studies vaak aan genetisch identieke muizen. Omdat apen evolutionair dichter bij de mens staan, bieden ze een geschikter diermodel. Het aantal proeven met apen zou dus wel eens kunnen gaan toenemen.

Het succes van het kloonexperiment was nu nog gering. De onderzoekers begonnen met 107 resusembryo's, verkregen via reageerbuisbevruchting. Ze kweekten de embryo's tot een achtcellig klompje. Daarna maakten ze de acht cellen los van elkaar, en vervolgens plaatsten ze de cellen met zijn tweeën in soort lege eicel. Van één embryo zijn met deze methode dus vier klonen te maken, eigenlijk een ééneiige vierling. In totaal verkregen de onderzoekers 368 tweecellige embryo's. Hiervan plaatsten ze er 13 terug in een aantal (hoeveel zeggen ze niet) vrouwelijke resusapen. Vier werden zwanger, uiteindelijk kwam slechts één baby-aapje ter wereld: Tetra. Haar klonen stierven vroegtijdig.

Embryosplitsing is een andere kloontechniek dan kerntransplantatie waarmee het Schotse schaap Dolly ter wereld kwam. Daarbij neemt de onderzoeker wat cellen uit een dier, hij haalt de celkern (waarin de erfelijke informatie ligt opgeslagen) uit die cellen en plaatst elke celkern in een lege eicel waaruit vervolgens een volwassen dier groeit. Via kerntransplantatie is vorig jaar een makaak gekloond. Embryosplitsing is al langer beproefd, bijvoorbeeld bij landbouwhuisdieren zoals koeien en schapen.

De Amerikanen vermelden niks over de gezondheid van Tetra. Embryotechnieken leiden nogal eens tot verstoring van de embryonale ontwikkeling. Reageerbuisbevruchting of kerntransplantatie leidt bij koeien en schapen vaak tot grotere en zwaardere nakomelingen. Bij de mens hebben IVF-baby's juist vaak een lager geboortegewicht en ze worden enkele dagen eerder geboren dan baby's die via een natuurlijke bevruchting ter wereld komen.