Het nieuws van 14 januari 2000

Het zelfmoordgif in de ziel

Is de zelfmoord van een schrijver romantisch, een ramp, het gevolg van een veroordeling tot eenzaamheid of van een psychiatrische stoornis? Volgens de schrijver Jeroen Brouwers is zelfmoord een kies, maar ook een zeer romantisch onderwerp, omdat het zo geheimzinnig is. In een interview in deze krant (25-2-1995) naar aanleiding van Adolf & Eva & de Dood verklaarde Brouwers dat zijn fascinatie voor zelfmoord bij schrijvers dateert van het begin van de jaren zeventig, toen een vriendin zich had opgehangen. Zijn wens om het zelfmoordraadsel te ontsluieren resulteerde in een niet te stuiten verzamelwoede en een respectabel zelfmoordoeuvre met als hoogtepunt De laatste deur. Essays over zelfmoord in de Nederlandstalige letteren (1983). Voor mij als beginneling in de psychiatrie kwam dit boek destijds als geroepen. Meesterlijk verrichtte Brouwers een soort psycho-historische schedellichting, lang voordat de term psycho-autopsie gangbaar werd in de psychiatrie. Terwijl het bij de meeste mensen veelal onmogelijk is om precies na te gaan waarom zij zelfmoord plegen, verschaffen schrijvers, soms onbedoeld, in hun werk het materiaal om de tocht naar hun zelfgekozen dood te kunnen reconstrueren. Wat nog niet betekent dat je op grond daarvan het zelfmoordmysterie bij een schrijver definitief op kunt lossen. Met De laatste deur dwong Brouwers niettemin bewondering af door zijn grondige, doortastende en onbewimpelde benadering. Vooral de perfecte mengeling van directheid en mededogen jegens de schrijvers die zelfmoord hadden gepleegd maakte diepe indruk. Van Brouwers moest je de dingen anders zeggen. In plaats van zelfmoord plegen, heette het bij Brouwers zelfmoord begaan. En niet zelfdoding, maar eenvoudigweg zelfmoord.

België

Kladaradatsch! Palace

Alleen al om de naam Kladaradatsch! Palace ga je naar die bioscoop aan de Brusselse Anspachlaan. Maar in dit in ere herstelde theater worden ook de betere films vertoond. Een extra reden om daar nu een filmpje te pikken vormt het 27ste Internationale Filmfestival van Brussel. Naast Oscar-favorieten als American beauty en Holy smoke zijn de beste Belgische documentaires van 1999 te zien.

Het '15 door 15'-programma is nieuw in deze editie: 15 Europese cineasten uit 15 landen presenteren een minder bekende film uit hun geboorteland. Voor België koos Marion Hänsel de verfilming van Johan Daisnes roman De man die zijn haar kort liet knippen door André Delvaux. Onder de andere keurmeesters zijn grote namen als Aki Kaurismaki, Lars von Trier en Bernard Tavernier. 27ste Internationale Filmfestival Brussel. 19-29 jan., Kladaradatsch! Palace, UGC de Brouckère en Kinépolis, Brussel. Inl 00-322223980.

Festival II

'Holebi' is de nieuwste Vlaamse verzamelnaam voor homo's, lesbo's en biseksuelen. Het Gay and Lesbian Filmfestival van Brussel trekt zich in zijn 14de editie gelukkig niets aan van moderne naamgeving en gaat ook op vertrouwde voet verder met het vertonen van films van homoseksuele cineasten en van films die over homoseksualiteit handelen. Gay and Lesbian Filmfestival Brussel. 13-23 jan., Botanique, Koningstr. 236, Brussel. Inl 00-3222261211.

Modebrood

Een paar jaar geleden werd tussen de blitse modewinkels in de Brusselse Antoine Dansaertstraat Le Pain Quotidien geopend. Een bakker annex `table d'hôte' met zuurdesembrood en andere `eerlijke' voedingsmiddelen, waar je aan houten tafels verrukkelijke boterhammen met platte kaas en radijsjes of zongedroogde tomaatjes kan eten. Wat eerst alleen nog maar `gezond' heette, is nu ook in de mode en een financiële goudmijn. De vestigingen van `Het dagelijks brood' schieten als macrobiologisch-dynamische paddestoelen uit de grond op trendgevoelige locaties. Er zijn inmiddels 30 filialen, 14 in België, de rest in Genève, München, Parijs en New York. Le Pain Quotidien, Antoine Dansaertstr. 16, Brussel (00-3225022361), Steenhouwersvest 48, Antwerpen (00-3232267613). In België voorts in Luik, Brugge, Gent, Leuven, Jambes, Charleroi, Namen, Bergen, Waterloo, Wavre, Hasselt en Overijse.

En verder

De Hongaarse avant-gardisten: uitgevers, typografen, boekkunstenaars, Bibliotheca Wittockiana, Brussel t/m 28 jan 00-3227705333; retrospectief van films en video's van Peter Greenaway in Gent t/m 15 febr, Kortrijksesteenweg, Gent, 00-3292428060; James Ensor op een grote overzichtstentoonstelling t/m 13 febr in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten, Brussel. 00-3225083333, www.fine-arts-museum.be. Roland Topor (1938-1997), tekeningen, aquarellen, publicaties t/m 26 febr wo-za in Antiquariaat Rossaert, Antwerpen 00-3232132632.