`We verlaten de Golan nooit!'

Zo'n 150.000 betogers (volgens de politie) hebben gisteren in Tel Aviv betoogd tegen opgave van de Golan in ruil voor vrede met Syrië. Kolonisten domineerden het gezelschap.

,,We verlaten de Golan nooit!'', schalde gisteravond door de luidsprekers op het Rabinplein in Tel Aviv. Groepjes ultraorthodoxe jongeren dansten over de Ibn Gvirolstraat naar het vollopende plein. Bij een supermarkt in deze verkeersader werd het avondgebed gezegd. Terwijl op het plein spreker na spreker premier Ehud Barak opriep de Hoogvlakte van Golan voor het volk van Israel en de veiligheid van de staat Israel te behouden, hield de stroom demonstranten naar het plein voor het stadhuis aan. ,,Barak, je moet rekening houden met de half miljoen Israeliërs die zich uit protest tegen je politiek om de Golan op te geven hier vanavond hebben verzameld! Dit is de grootste demonstratie uit Israels geschiedenis!'', riep een van de organisatoren door de op vol volume staande luidsprekers.

Hoeveel demonstranten er precies in 1.500 bussen uit alle delen van het land naar Tel Aviv waren gekomen, is een twistpunt tussen de organisatoren van de demonstratie en de politie. De politie houdt het aantal demonstranten op zo'n 150.000. Het aantal is een belangrijk gegeven in de strijd tussen voor- en tegenstanders van het opgeven van de Golan in ruil voor vrede met Syrië, die tezijnertijd in een referendum zal worden beslist. Opiniepeilingen blijven uitwijzen dat een kleine doch groeiende meerderheid van de Israeliërs aan de zijde van de demonstranten van gisteravond staat. Maar aan de samenstelling van de demonstratie was dat niet te af te lezen. De Tel-Avivse stedelijke massa kwam niet. Kolonisten van alle leeftijden uit de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever overheersten het beeld op het Rabinplein en in de straten eromheen. Jongeren met gebreide keppeltjes, mannen met baarden en vrouwen en meisjes met lange rokken maakten met hun massale, georganiseerde opkomst naar Tel Aviv niet alleen een vuist tegen het opgeven van de Golan, maar daarmee ook tegen verdere territoriale concessies op de Westelijke Jordaanoever aan de Palestijnen. Ook veel Russische immigranten en leden van kibboetsen en moshaviem (collectieve landbouwondernemingen) stelden zich gisteravond op in de voorste gelederen van de demonstratie, voor een enorme kaart van de Golan die tegen de voorkant van het stadhuis was opgetrokken.

Op het podium zaten niet alleen parlementariërs van de rechtse oppositie maar ook leden van regeringspartijen die tegen het opgeven van de Golan zijn. ,,Dit is een demonstratie van het hele volk tegen de politiek van Barak. Geen links of rechts maar allemaal'', zei een van de sprekers. Om te onderstrepen dat de organisatoren van de commissie voor de strijd om de Golan de breedte en diepte van de volkswil wilden testen, kwam geen politicus aan het woord. De sprekers legden het gehoor zonder veel drama de gevaren uit van het opgeven van de Golan voor Israels veiligheid en waterhuishouding. ,,Wie kan de zieke president Hafez al-Assad vertrouwen, die zijn opvolger wil kronen met de Golan? Barak, maak niet zo'n haast'', zeiden ze. Een rustiger, bijna saaie politieke demonstratie, heeft niet eerder op het Rabinplein plaatsgehad over een zaak die het Israelische volk zo diep verdeelt.

Aan de zijkant van de Ibn Gvirol stond een kleine groepje demonstranten achter de leus: vrede of de Golan. Enkelen hadden een zoon in Israels oorlogen verloren, anderen demonstreerden uit angst dat dit lot ook hen zou kunnen treffen als er geen vrede met Syrië komt. ,,Mijn man is vliegenier'', zei een jonge vrouw. ,,Ik weet dat de gevechtsvliegers niet geloven in het strategisch belang van de Golan. Maar zij kunnen niet demonstreren. Ik wel. Ik ben hier gekomen om te voorkomen dat mijn man of zoon voor de Golan zullen sneuvelen.'' ,,We worden door de demonstranten uitgelachen. Ze begrijpen ons niet'', zei een vrouw die haar zoon in 1978 in Libanon had verloren. ,,Tot mijn spijt moet ik toegeven dat het een grote demonstratie tegen Barak is'', zei ze.

Premier Barak en de hele Israelische delegatie keren vandaag uit de VS naar Israel terug na ruim een week intensieve onderhandelingen met de Syrische delegatie, onder sterk leiderschap van president Bill Clinton. Op 19 januari zullen de besprekingen in Shepherdstown tussen Barak en de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Farouk al-Shara worden hervat. President Clinton zei gisteravond te verwachten dat er in een termijn van twee maanden een vredesverdrag kan worden gesloten tussen Israel en Syrië.