Periode van glorie is voorbij

Olympisch kampioen Nederland gaat vrijwel zeker niet naar de Spelen in Sydney. De toekomst ziet er somber uit voor het Nederlandse volleybal. Afzakken naar de middenmoot lijkt onvermijdelijk.

Arie Selinger, de man die het Nederlandse mannenvolleybal de weg naar de top wees, werd geboren in Krakow. Uitgerekend in de omgeving van de Poolse stad lijkt afgelopen week een einde te zijn gekomen aan een succesrijk tijdperk. De Nederlandse volleybalploeg, in 1996 nog de beste in Atlanta, wist zich in Katowice niet voor de Olympische Spelen te kwalificeren. Het team haalde zelfs de finale van de zeskamp niet.

De Nederlandse hoop is nog slechts gevestigd op de internationale volleybalbestuurders die in al hun goedheid Nederland een kans zouden kunnen geven om aan de derde en laatste kwalificatieronde mee te doen. ,,Voor mijn part komt daar corruptie aan te pas. Als we er maar komen'', zei bondscoach Toon Gerbrands in Katowice. Beter kan de desolate situatie van het Nederlandse volleybal niet worden aangetoond. Alleen als een deelnemer, bijvoorbeeld uit Afrika of Zuid-Amerika, zich terugtrekt voor de olympische kwalificatie, zijn er nog mogelijkheden. Daarnaast kan de internationale volleybalfederatie FIVB een land onder zachte dwang vragen weg te blijven.

Gerbrands heeft door opmerkingen, die bestuurders recent tegen hem hebben gemaakt, nog steeds de overtuiging dat het wel goed komt. Andere betrokkenen zijn minder optimistisch. Teammanager Gerard Verhalle, een ervaren man in het internationale volleybal, acht de missie kansloos. Volgens hem kunnen velen niet wachten om Nederland een hak te zetten. ,,Wij zijn die arrogante Nederlanders, dat irritante kleine land, dat even het volleybal kwam veroveren.''

Weinig vertrouwen hebben de Nederlanders in Herman van Zwieten, voorzitter van de Nederlandse volleybalbond NeVoBo én een van de vice-voorzitters van de FIVB. Hij heeft in die laatste functie ook in het verleden weinig kunnen betekenen voor zijn land. Spelverdeler Peter Blangé herinnerde zich een gesprekje met Van Zwieten tijdens een feest in de tuin van oud-NOC*NSF-voorzitter Huibregtsen. ,,Nee, het stond voor 95 procent vast dat een van die wildcards voor de World Cup in Japan (eerste kwalificatietoernooi, red) voor ons zou zijn. Mooi dat we hem dus niet kregen! Aan de status van olympisch kampioen wordt blijkbaar weinig waarde gehecht.''

Op 20 januari vergadert het dagelijks bestuur van de FIVB in Lausanne. Daar kan worden besloten Nederland bovenaan de reservelijst voor de laatste kwalificatie te zetten. Dat Nederland in Katowice zelfs geen tweede, maar slechts derde werd, zal de lobby er niet makkelijker op maken. Aanvoerder Bas van de Goor kondigde zaterdagavond aan een email naar de grote heerser in het volleybal, FIVB-voorzitter Acosta, te sturen.

Gerbrands hoopt in de dagen voor de vergadering bij Acosta op audiëntie te mogen komen. De coach wil de Mexicaan vertellen over de vele collega-bondscoaches die de afgelopen tijd in huilen zijn uitgebarsten nadat ze met hun ploeg de olympische kampioen hadden verslagen. En Gerbrands vindt dat die rol beloond zou moeten worden. ,,We hebben in het buitenland volle zalen getrokken en voor veel plezier gezorgd. Iedereen wilde van ons winnen, dat is niet niks!'' Als zijn betoog een positieve uitwerking heeft, zou dat het eerste succes betekenen van Gerbrands na lange tijd.

Ook al zou Nederland door de achterdeur alsnog in Sydney geraken dan heeft de titelhouder daar kans op succes. De laatste toernooien hebben aangetoond dat de huidige ploeg tekort komt voor de internationale top. Blangé sprak in Katowice over een gevoel van machteloosheid. Mogelijkheden om de selectie op korte termijn te versterken, zijn er ook niet. Met het oog op Sydney werd lange tijd gehoopt op een terugkeer van Henk-Jan Held en Olof van der Meulen. Ze behoorden in '96 tot de olympische basisploeg. Met dit duo zou het team wat betreft niveau én mentaliteit een ander aanzien hebben gehad.

Held heeft onlangs Gerbrands officieel meegedeeld geen interesse meer te hebben en ook Van der Meulen wil niet terugkeren. Dat laatste mag Gerbrands zich aanrekenen. Hij verwees Van der Meulen na 1996 te resoluut naar de reservebank en koos voor Richard Schuil. Dat heeft Van der Meulen de coach nooit vergeven.

Een ander verwijt jegens Gerbrands is dat hij steeds heeft gekozen voor jonge spelers die wel talent hadden, maar mentaal te zwak waren. Het team had een schrijnend gebrek aan vechtersbazen. Verder valt te concluderen dat Gerbrands als opvolger van Joop Alberda met de gevolgen werd opgescheept van een slechte jeugdopleiding. Er dienden zich na '96 nauwelijks nieuwe topspelers aan.

Als Nederland de Olympische Spelen toch nog haalt, dan is dat de laatste stuiptrekking van het restant van een gouden generatie. Na Sydney houdt Blangé het na zestien jaar voor gezien. Bas van de Goor en Guido Görtzen hebben ook weinig animo meer. Van de Goor heeft aangekondigd een jaar rust te nemen. Met het potentieel dat dan overblijft, zal Nederland naar de middenmoot van het internationale volleybal zakken en zich ook niet meer voor de grote toernooien kunnen plaatsen. Geen prettig vooruitzicht voor degene die Gerbrands met ingang van 2001 opvolgt.

Toch gloort ook hoop. Top Volleybal Nederland (TVN) heeft er vorig jaar goed aan gedaan Bert Goedkoop aan te stellen als hoofd opleidingen. Hij behoorde zelf tot de eerste lichting spelers, die onder Selinger de weg naar de top insloeg. Zijn jeugdselectie blijkt over een aantal grote talenten te beschikken, maar oogsten zal pas over vele jaren mogelijk zijn. Het zou verstandig zijn ook andere ex-internationals uit die tijd met trainersambities – Benne, Avital Selinger – bij het project te betrekken. Cruciaal is of de nieuwe talenten er net zo veel voor over zullen hebben als de generatie Blangé-Zwerver.