Iedereen even gelukkig

Iedereen is even gelukkig op de reclamefoto's van de Amsterdamse fotograaf Jan Schiet (1921-1964): de drie kindjes onder hun Dralon-deken, het gezin dat ontbijt met een bakje Yogi en het huisvrouwtje dat staat te soppen aan haar nieuwe RET-werkblad. De hysterische zonnigheid op de plaatjes, die ook nog in vlammende, primaire kleuren geschoten zijn, komt nu over als kitsch; in de jaren vijftig en zestig was dit precies de stemming waarin fabrikanten hun produkten aan de man wilden brengen.

Behalve reclame- en modefoto's maakte Jan Schiet ook foto's van gebouwen, bedrijven en industriële producten. De monografie Jan Schiet Foto's weerspiegelt deze tweedeling in zijn werk: naast een reportage uit 1956 van de nieuwste badmode van V&D, met keurig gekapte dames in badpakken met pijpjes, staat er een aantal prachtige, verstilde foto's in van Amsterdamse etalages.

Naar eigen zeggen fotografeerde Schiet liever `dode stof' dan levende mensen. Om small-talk gaf hij weinig volgens fotograaf Philip Mechanicus, die enige tijd voor hem werkte. Maar mensen neerzetten, dat kon hij.

Onder Nederlandse fotografen vormde Schiet een categorie op zichzelf. Hij was als enige Amsterdammer bestuurslid van de Nederlandse Fotografen Kunstkring, een plechtig gezelschap uit Den Haag met een verheven opvatting van het vak. De NFK-leden maakten technisch hoogstaande, maar brave abstracten en stillevens. Daar pal tegenover stonden de leden van de Amsterdamse Gebonden Kunsten federatie, onder wie Eva Besnyö en Cas Oorthuijs, die vonden dat een fotograaf de straat op moest om het echte, menselijk leven vast te leggen. Door Schiets katholieke achtergrond kon hij zich onmogelijk bij de `rode' GFk aansluiten, maar hij stond met zijn pragmatische beroepsopvatting en zijn interesse voor alles wat nieuw was toch niet ver van het Amsterdamse gezelschap af.

Behalve wat herinneringen van Mechanicus bevat Jan Schiet Foto's een warrig verhaal van samensteller Adriaan Elligens over Schiets vakmanschap, en een lijstje met biografische gegevens, dat helaas pas aan het eind komt. Uit deze teksten komen wel de belangrijkste gebeurtenissen uit Schiets korte leven (zijn deelname aan het verzet, zijn huwelijk, zijn vroege verdrinkingsdood) naar voren, maar dat blijven losse feiten.

Jan Schiet Foto's. Uitgeverij Voetnoot, Amsterdam, 96 blz. ƒ39,50