Nationale WetenschapsquizJunior

Dit is de uitslag van de Junior Wetenschapsquiz 1999, waarvan de vragen eerder op de Kinderpagina stonden:

1 Waardoor ontstaan tornado's?

a) Door luchtwervelingen boven grote draaikolken in zee.

b) Door de combinatie van wind-

kracht 10 en volle maan.

c) Door snel stijgende warme lucht.

Korte uitleg:

Antwoord C is juist. Tornado's ontstaan alleen tijdens zeer warm weer. Als zeer warme lucht en koude lucht elkaar onder een onweerswolk ontmoeten, heb je kans dat er een tornado ontstaat. De warme lucht stijgt heel snel op, terwijl de koude lucht daalt. Waar de warme en de koude lucht elkaar raken, kunnen tornado's ontstaan.

2 Hoe komt het dat mensen scheten laten?

a) Door bacteriën in je darmen.

b) In bepaald eten, zoals bonen en uien, zit veel gas.

c) De lucht die je bij het eten naar binnen krijgt, moet er ook weer uit.

Korte uitleg:

Antwoord A is juist. Bacteriën in je darmen verteren het eten zodat de nuttige stoffen vrijkomen. De stoffen die niet verteerd kunnen worden, komen als poep je lichaam uit. Bij het verteren komen gassen vrij en die hopen zich op in je darmen. Dat gas komt er ook uit, als scheten. Net als een ballon die leegloopt.

3 Waaruit ontstaan sterren?

a) Uit planeten die op elkaar bot-

sen.

b) Uit fluorescerend stof dat in het heelal zweeft.

c) Uit enorme gaswolken die zich samentrekken.

Korte uitleg:

Antwoord C is juist. Alle sterren ontstaan uit gas. In de ruimte bevinden zich her en der enorme grote wolken gas. Zo'n gaswolk kan zo zwaar zijn dat ze gaat samentrekken. Wanneer er heel veel gas is samengetrokken, ontstaat er een bal die licht gaat geven, en dat noemen we een ster - of een zon, want dat is hetzelfde.

4 Je hebt twee gelijke vierkante velletjes tekenpapier. Van het ene vel maak je een ronde koker, van het andere een vierkante koker. Je zorgt dat de plakranden even breed zijn. In welke koker gaat nu de meeste suiker?

a) Het maakt niet uit, in beide ko-

kers gaat evenveel suiker.

b) In de ronde koker gaat meer sui-

ker.

c) In de vierkante koker gaat meer suiker.

Korte uitleg:

Antwoord B is juist. In de ronde koker kan de meeste suiker. Je kunt hier achter komen door het gewoon te doen. Maar je kunt ook een proef doen. Neem een ronde plastic fles helemaal gevuld met water. Knijp er hard in en het water spuit er uit. Doordat je knijpt wordt de inhoud van de plastic fles kleiner, maar het oppervlakte van de binnenkant van de fles blijft gelijk.

5 Hoe komt het dat schaamhaar kort blijft, terwijl hoofdhaar lang wordt?

a) Zonder licht en lucht groeit je haar slecht.

b) Onder kleren slijt je haar harder.

c) Schaamhaar valt sneller uit.

Korte uitleg:

Antwoord C is juist. Als je naar je hoofd kijkt, lijkt het alsof haren altijd maar doorgroeien. Maar dat is niet zo. Haren stoppen met groeien en vallen dan uit. Op je hoofd is dat pas na een jaar of zes. Als je je haar niet knipt, kan het dus zes jaar lang doorgroeien. Bij schaamhaar stopt het haar veel eerder met groeien, al na zo'n negen maanden. Schaamhaar kan dus nooit lang worden.

6 Hoe komt het dat je jezelf ondersteboven ziet als je in de holle kant van een lepel kijkt?

a) De lepel laat de lichtstralen krui-

sen.

b) Er blijft altijd een dun laagje af-

wasmiddel op de lepel achter.

c) Een lepel is niet van spiegelglas gemaakt.

Korte uitleg:

Antwoord A is juist. De lepel werkt als een holle spiegel. In een holle spiegel worden de lichtstralen gekruist. Als je bovenin een holle spiegel kijkt, zie je je voeten; kijk je onderin dan zie je je hoofd. Kijk je rechts, dan zie je je linkerhand, kijk je links, dan zie je je rechterhand. Er is één punt waar de kruisende lichtstralen elkaar tegenkomen. Dat heet het brandpunt van de holle spiegel. Als je de zon in zo'n spiegel laat schijnen, dan wordt het in het brandpunt zo heet dat je gemakkelijk een luciferhoutje in de brand kunt steken.

7 Hadden mensen vroeger een staart?

a) Nee, we hebben nooit een staart gehad.

b) Ja, maar die is verdwenen omdat we niet meer in bomen leven.

c) Ja, en nu nog steeds, maar onze staart verdwijnt vlak voor de ge-

boorte.

Korte uitleg:

Antwoord A is juist. Mensen hadden vroeger geen staart. De mens is eigenlijk een apensoort. Nu zijn er apensoorten met een staart en apensoorten zonder staart. Als je ziet van welke apensoort de mens afstamt, dan blijkt dat die apensoort ook geen staart had. Chimpansees en gorilla's hebben bijvoorbeeld geen staart; zij stammen van dezelfde soort af waar de mens van afstamt, een staartloze apensoort.

8 Eens in de vier jaar duurt een jaar geen 365 dagen maar 366 dagen. Hoe komt dat?

a) De aarde gaat steeds langzamer om de zon draaien.

b) Gewone jaren zijn iets te kort.

c) De zon wordt steeds warmer.

Korte uitleg:

Antwoord B is juist. Gewone jaren zijn net een kwart dag te kort. Er is één jaar voorbij als de aarde één keer om de zon is gedraaid. In één jaar zitten iets meer dan 365 dagen. Een kwartdag maar. Dat is een beetje lastig, een dag van maar zes uur, en dus besloot men ooit om die kwartdagen op te tellen en na vier jaar een hele dag bij het jaar op te tellen. Die dag is 29 februari, de schrikkeldag.

9 Hoe komt het dat je wel eens een schok voelt als je je elleboog stoot?

a) Het telefoonbotje prikt in een ze-

nuw.

b) Er ontstaat kortsluiting tussen twee zenuwen.

c) Er wordt heel hard op een dikke zenuw gedrukt.

Korte uitleg:

Antwoord C is juist. Vlak onder je huid, pal tegen een bot aan, loopt een dikke zenuw. Als je je daar stoot, komt de zenuw klem te zitten en reageert die zenuw met een schok, die je flink voelt.

10 Hoe komt het dat je naar voren schiet als een auto plotseling remt?

a) Je lichaam wordt niet afgeremd.

b) Je bent veel lichter dan de auto.

c) De luchtdruk duwt je naar voren.

Korte uitleg:

Antwoord A is juist. Je lichaam wordt niet afgeremd omdat het niet heel stevig vastzit aan de auto. Als iets eenmaal in beweging is, dan blijft het net zo lang doorbewegen totdat het wordt afgeremd. Als je zelf dus niet aan de auto vastzit en je remt, dan stopt de auto wel maar je lichaam niet. Dat blijft doorbewegen. Vandaar dat je naar voren schiet.

Meer uitleg is te vinden op de website van NWO (http://www.nwo.nl) en de website van de VPRO (http://www.vpro.nl). Beide versies zijn ook op te vragen bij de NWO, afdeling V&C, Postbus 93138, 2509 AC Den Haag.