Dictators-echtpaar wil amuseren

Heel nadrukkelijk hebben de makers van Om de macht laten weten dat het in hun voorstelling geportretteerde corrupte dictators-echtpaar niet vereenzelvigd moet worden met de Ceaucescu's. Dat is opmerkelijk, omdat de verhaallijn grotendeels overeenkomt met de biografie en het lot – geëxecuteerd door een vuurpeloton – van de Roemeense dictator en zijn vrouw Helena, roemrucht verzamelaarster van eredoctoraten. Je vraagt je dus af waarom het voorbehoud gemaakt wordt.

Het antwoord blijft giswerk maar, gezien de voorstelling, heb ik wel een vermoeden. Het lijkt erop, dat regisseur en tekstschrijver Niek Barendsen, door Om de macht los te weken van de historische werkelijkheid, de voorstelling tracht te stileren en een grotere betekenis probeert te geven dan die van twee individuele levens. Niet het incident wil hij belichten, maar het universum.

Dat is een mooi streven, maar Barendsens middelen zijn dat minder. De voorstelling zelf, en niet het commentaar van de makers, zou zicht moeten bieden op universele dimensies. Maar de voorstelling versterkt mijn vermoeden alleen maar. Om de macht is een reeks (flash back)-scènetjes, waarin juist het biografische element de boventoon voert en de reflectie nagenoeg ontbreekt. Met behulp van komische talenten Elsje de Wijn en Hans Leendertse rijgt Barendsen kolderieke incidentjes en karaktereigenschappen aaneen, met, klaarblijkelijk, geen andere bedoeling dan te amuseren.

Op zichzelf is daar niets op tegen, maar als de uitwerking lach-of-ik-schiet wordt en de grappen toch heus niet leuk genoeg zijn, dan wordt het pijnlijk. De Wijn, in haar opzichtige Chanel-pakje waarvan het rokje te kort is, biedt net iets te vaak zicht op haar kruis, Leendertse is een al te opzichtige boer met macht en de vele bijrollen vervullende aangever Laurens Fernhout blinkt uit in houterig spel. Het resultaat is, dat je om Om de macht – anders dan om de onlangs op televisie uitgezonden documentaire over de Ceaucescu's – alleen maar je schouders ophaalt.

Voorstelling: Om de macht. Toneelschuur Productie. Tekst/regie: Niek Barendsen. Met: Elsje de Wijn, Hans Leenderste, Laurens Fernhout. Gezien: 18/12, Toneelschuur, Haarlem. Herh. 4 t/m 23/1, Theater Bellevue als lunchvoorstelling. Inl. (020) 530 53 01. Elders t/m 17/2. Inl. (023) 531 24 39.