De Financiële Privé voor calvinisten

Effectenhandel van bestuurders van bedrijven is sinds april openbaar. Wie koopt aandelen bij? Wie doet ze de deur uit. ,,U vraagt naar de persoonlijke motivatie. Dat gaat ons iets te ver.''

Zijn de beurskoersen te hoog of te laag? Is het tijd om aandelen te kopen of juist te verkopen? KLM-president L. van Wijk verkocht op 16 december 11.250 aandelen op een koers van 26,50 euro. President-directeur J. de Wit van Libertel verkocht de dag voor kerst alle 5.402 aandelen in ,,zijn'' onderneming die hij bij de beursgang in juni had aangeschaft. Winst: ruim 24.000 euro.

Daar staan de ondernemers tegenover die tevens grootaandeelhouder zijn in hun onderneming. J. Wolters (Schuttersveld), R. Sonnenberg (Hunter Douglas), D. van Luijk (Cardio Control) en G. Banken (Detron) kopen of kochten de afgelopen maanden juist aandelen bij.

Waarom verkopen de managers en kopen de grootaandeelhouders? ,,Als manager word je niet geacht iets te zeggen over je aandelenkoers'', meent directeur Wolters van Schuttersveld. ,,Maar als ondernemer zeg je: die koers is zo laag, dat kan ik niet laten liggen.''

De privé effectentransacties staan op een openbare lijst van beurswaakhond Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) met transacties van zogeheten insiders in bedrijven.

Insiders zijn bestuurders, commissarissen, gelieerde grootaandeelhouders en managers op het tweede echelon die informatie hebben over de winstontwikkeling van hun onderneming. De lijst (toegankelijk via de STE Internet site www.ste.nl) bestaat sinds 1 april.

Het register, een Financiële Privé, moet strafbare effectenhandel met koersgevoelige informatie bij voorbaat aan het daglicht blootstellen. De lijst had direct effect. De openbaarheid lokte publieke discussies uit over de vraag of bestuurders van een onderneming waarop een bod is gedaan (Van Leer) hun opties mogen verzilveren voordat het bod officieel is uitgebracht. En of het vertrek van een kroonprins (Pieper bij Philips) koersgevoelige informatie is.

De Financiële Privé geeft beleggers en financiële analisten informatie die tot voor kort niet beschikbaar was. Voelt de topman van een bedrijf wellicht dat de gang van zaken beter of juist slechter is en handelt hij daarnaar, nog voordat harde cijfers (winstwaarschuwing) hem het handelen onmogelijk maken?

Kranten en andere media zetten de schijnwerper veelal op verkopende managers. Maar er zijn ook kopers. Flint Holding, de beleggingsmaatschappij van commissaris en grootaandeelhouder F. Fentener van Vlissingen van Draka (kabellegger), kocht op 9 december 400.000 aandelen op een koers van 38,50 euro. Nu ligt de koers zo'n 10 euro hoger.

Grootaandeelhouder en directeur D. van Luijk van Cardio Control (medische testapparatuur) kocht 8 december 9.000 aandelen tegen een koers van 5,50. Daar staat de koers nu net iets onder.

Al zijn de transacties openbaar, het waarom levert weinig relevante informatie op. ,,U vraagt naar de persoonlijke motivatie. Dat gaat ons iets te ver'', zegt een woordvoerder van KLM op de vraag naar het waarom van Van Wijks aandelenverkoop. Volgens de woordvoerder hangt de verkoop samen met de afloop van een optieregeling uit 1994. Uit de lijst van de STE blijkt overigens niet dat opties zijn uitgeoefend.

,,Ik vond het een interessante belegging'', zegt directeur Wolters van Schuttersveld (handel in kunsstof halffabrikaten en productie van componenten) over zijn aankopen. Hij kocht met 18 transacties tussen eind augustus en begin oktober 57.670 aandelen op koersen tussen 13,80 en 15,35 euro. Nu staat Schuttersveld op 17 euro.

,,De koers van Schuttersveld was dermate laag en het was een periode waarin ik als insider mocht handelen, dus ik dacht: waarom niet.'' Nee, koersstabilisatie was het niet. ,,Daarvoor waren mijn aankopen te klein.''

Volgens het meest recente Schuttersveld-jaarverslag bezat de directie eind 1998 3.680.305 aandelen. Wolters is enig statutair directeur.

Is hij bezorgd dat deze privé informatie openbaar is? ,,Het lijkt in Nederland wel alsof er een ban rust, en in mijn ogen een verkeerde ban, op aan- en verkopen van effecten in je eigen onderneming. In Angelsaksische landen bestaat openheid daarover al veel langer en wordt het als negatief gezien als je géén aandelen hebt als manager. Hier hangt de zweem: weet hij meer? Dat is een nadeel in een calvinistisch land als Nederland. Daar helpt u ook aan mee, met alle respect. En de mensen die zich niet aan de regels houden zijn daarbij niet behulpzaam.''

Dat talrijke managers, zoals uit de STE-lijst blijkt, opties direct verzilveren en de aandelen niet vasthouden als belegging vindt Wolters niet goed. ,,Het lijkt toch een gebrek aan vertrouwen in de toekomst.''