Cowboy werd radertje

Voor futurologen en kinderen begon de toekomst altijd in 2000. Een ode aan hun fantasie. Vandaag: oorlog voeren.

. De illustratie uit Mechanix Illustrated is uit 1956 en lijkt nog het meest op een aflevering van de sf-strip Flash Gordon. Toch was het een serieus voorstel. Amerikaanse militaire analisten uit de jaren vijftig verwachtten dat de oorlog van de toekomst met kernwapens zou worden uitgevochten. Hele legerkorpsen zouden met één nucleaire klap kunnen worden vernietigd. Mobiliteit en dispersion, het verspreiden van troepen over een groot gebied, vormden het antwoord op de nucleaire dreiging. De soldaat van de toekomst moest zo mobiel mogelijk zijn, het liefst door de lucht.

De military helicycle die hiernaast is afgebeeld, kwam nooit voorbij de tekentafel. Andere toestellen die infanteristen vleugels moesten geven, zoals het Hiller Flying Platform, of de Small Rocket Lift Device (bekend van de James Bond-film Thunderball), stierven een zachte dood in de testfase. Het schrikbeeld van de totale nucleaire oorlog werd in de jaren zestig ingeruild voor de doctrine van het beperktere, conventionele conflict. Tijdens de `beperkte' oorlog in Vietnam bleek bovendien dat de Bell UH-1 (`Huey') transporthelikopter een ideaal middel was om voetsoldaten in de gevechtszone af te zetten.

De twintigste eeuw heeft een spectaculaire ontwikkeling van wapentechnologie te zien gegeven. Zelfs de grootste visionair zou zich in de jaren vijftig nauwelijks een voorstelling hebben kunnen maken van de elektronica die nodig is om een kruisraket na een vlucht van 400 kilometer precies op het ministerie van Binnenlandse Zaken in Belgrado te laten ploffen. Vreemd genoeg is de uitrusting van de gewone voetsoldaat (helm, geweer, gasmasker) in de afgelopen honderd jaar niet of nauwelijks veranderd. ,,Tijdens de Koude Oorlog is er vooral geïnvesteerd in grote wapensystemen, zoals tanks en vliegtuigen'', vertelt overste Koos Meijer. ,,Voor de uitrusting van de gevechtssoldaat was nauwelijks aandacht.''

Dat is ondertussen wel anders. Overste Meijer is programmaleider van het Soldier Mordernisation Programme van de Koninklijke Landmacht, in de wandelgangen ook wel Soldaat van de toekomst genoemd. In vrijwel alle NAVO-landen wordt op dit moment gewerkt aan de modernisering van de PGU, de persoonlijke gevechtsuitrusting van de soldaat, vertelt Meijer.

Volgens Meijer zal in de komende tien jaar zal het aanzien van de gevechtssoldaat ingrijpend veranderen. ,,Over tien jaar zal het systeem gevechtssoldaat beschikken over GPS, het global positioning system, en een eigen radio, waarmee hij met de rest van zijn eenheid in contact staat. Hij heeft een eigen computersysteem, dat via een scherm, of direct geprojecteerd op zijn vizier of netvlies, de positie van de vijand weergeeft. Hij draagt een integraalhelm met ingebouwd gasmasker waarvan het vizier naar beneden geklapt kan worden. Hij draagt een kogelvrij vest, en mogelijk andere beschermstukken. Zijn wapen zal in staat zijn te bepalen uit welke richting op hem geschoten wordt, en onder welke hoek vuur moet worden uitgebracht.''

Het hoofddoel van het Soldier Modernisation Programme is beschermen van de eigen troepen, of dat nu is door het ontwikkelen van een individueel command-control systeem of door de aankoop van hypermodern thermisch ondergoed. Voor een belangrijk deel heeft dat te maken met het feit dat de Nederlandse militairen nu ook daadwerkelijk worden ingezet. ,,Bij vredesmissies is het uiteindelijk de man op de grond die het werk moet doen'', legt Meijer uit.

Maar de grotere aandacht voor de bescherming van de eigen troepen heeft ook te maken met de sterk afgenomen sneuvelbereidheid in de westerse wereld, vooral als het gaat om de verdediging van abstracte idealen op de Balkan. ,,De publieke opinie accepteert geen grote verliezen bij de inzet in crisisgebieden'', zegt Meijer. ,,We willen de man of vrouw die we uitsturen heelhuids terug.''

De afgelopen eeuw was de bloedigste eeuw was de bloedigste eeuw tot nog toe, niet dankzij, maar ondanks de ontwikkeling van de wapentechnologie. De meest doden vielen door `simpele' handvuurwapens als de AK-47. Het Soldier Modernisation Programme zou hier verandering in kunnen brengen, zegt Meijer. Onderzoek naar naar `niet-letale gevechtsmiddelen' zoals pepperspray of lijm, is in volle gang. Een humaner slagveld dus? Meijer: ,,Slagveld, slagveld, dat vind ik zo'n ouderwetse term. Wij spreken hier van inzetgebied.''