Tribunaal onderzoekt rol NAVO

Het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden in Den Haag stelt een onderzoek in naar het gedrag van NAVO-piloten en hun commandanten tijdens de oorlog om Kosovo. Dat heeft de woordvoerder van hoofdaanklager Carla Del Ponte gisteren bevestigd.

Naar aanleiding van een vraaggesprek van Del Ponte met het Britse blad The Observer zei de woordvoerder dat haar staf op verzoek van diverse ,,geïnteresseerde partijen'' een onderzoek heeft ingesteld naar de luchtaanvallen die in de Kosovo-oorlog, tussen eind maart en begin juni van dit jaar, op doelen in Joegoslavië zijn uitgevoerd. Onder de `partijen' die om het onderzoek hebben gevraagd bevinden zich een Canadese jurist en een groep Russische parlementariërs.

Het VN-tribunaal, in 1993 opgericht door de Veiligheidsraad van de VN naar aanleiding van de oorlogen in Kroatië en Bosnië, kan geen regeringen of internationale organisaties aanklagen. Maar Del Ponte kan wel op grond van het onderzoek van haar staf besluiten individuen voor de rechter te brengen. Dat zou een spectaculaire stap zijn: nooit eerder is een Westerse militaire of politieke leider voor een internationaal tribunaal gedaagd.

De inhoud van het onderzoek is vertrouwelijk. Maar de NAVO is in het recente verleden wel in opspraak geraakt naar aanleiding van de luchtacties, met name over vergissingen als het bombardement op de Chinese ambassade in Belgrado en over missers waarbij onder andere een passagierstrein en een vluchtelingenkonvooi zijn getroffen.

De NAVO wilde gisteren geen commentaar geven op Del Ponte's onderzoek; volgens woordvoerder Jamie Shea is de organisatie nog niet formeel op de hoogte gesteld.

Vooral op de Balkan bestaat al jaren de overtuiging, dat het tribunaal een instrument van Westerse leiders is om boosdoeners en tegenstanders te vervolgen en zelf buiten schot te blijven. Die overtuiging kan door een juridische actie tegen Westerse militairen of politici worden bestreden. Maar het is volgens deskundigen niet waarschijnlijk dat het onderzoek uitmondt in dagvaardingen.

Del Ponte zelf zei tegen The Observer dat ze wel degelijk in actie zal komen als het onderzoek bewijsmateriaal oplevert: ,,Als ik niet bereid zou zijn dat te doen zou ik niet op de juiste plek zitten. Dan moet ik mijn missie staken.''

Ze tekende echter aan dat het onderzoek naar de NAVO-luchtacties niet de eerste prioriteit is: ,,Er zijn onderzoeken naar genocide, naar lijken in massagraven.'' (AP)