Boze wereld belaagt Ben & Jerry's

In 1977 volgen Ben Cohen en Jerry Greenfield voor vijf dollar een schriftelijke cursus aan de Pensylvania State University voor het maken van ijs. Daarmee begon de opmars van één van de populairste ijssoorten.

De boze buitenwereld komt naar Vermont. Zo ongeveer wordt de belangstelling van met name buitenlandse concurrenten afgeschilderd voor het uiterst populaire ijsmerk Ben & Jerry's. De interesse heeft geleid tot grote ongerustheid onder de inwoners van de Amerikaanse staat Vermont en de stad Burlington, waar in 1978 de eerste Ben & Jerry's homemade ijszaak in een opgeknapt pompstation werd geopend. In 1985 volgt de opening van de eerste ijsfabriek van Ben & Jerry's, gefinancierd uit de opbrengst van een aandelenemissie.

Maar de geruchten over mogelijke interesse van een gigant als Unilever en bedrijven als het Italiaanse Roncadin en het Amerikaanse Dreyer's voor Ben & Jerry hebben de stemming in Vermont flink gedrukt. Hoewel de koers van het aandeel binnen enkele dagen omhoogsprong van 16 tot 28 dollar.

Het Nederlands-Britse Unilever, dat geen commentaar geeft, zou bereid zijn 225 miljoen dollar neer te tellen voor Ben & Jerry's, ofwel 30 dollar per aandeel. Roncadin overweegt een nog iets hoger bod. Van Dreyer's is geen bod bekend, maar het Amerikaanse bedrijf wil het dit keer op vriendschappelijke wijze proberen, nadat het bijna twee jaar geleden al druk in de weer was met een vijandige overname.

Verontruste Vermonters en aandeelhouders van het bedrijf hebben een demonstratie voor de Ben & Jerry's-vestiging in Burlington georganiseerd en een aanhanger van het bedrijf uit Massachusetts heeft een website geopend. De gouverneur van Vermont, Howard Dean, is eveneens tegen een verkoop van het bedrijf. Dean ziet Ben & Jerry's als een symbool van zijn staat, niet alleen in de VS zelf maar in de hele wereld. ,,Het zou zonde zijn als het bedrijf zou worden opgezogen door de grote samenklontering van het bedrijfsleven die deze planeet kenmerkt'', aldus de gouverneur.

Ben & Jerry's wordt in de Verenigde Staten immers niet beschouwd als een gewoon bedrijf. Het concern besteedt 7,5 procent van zijn nettowinst aan liefdadigheid en sociaal verantwoorde projecten. Elk jaar op 5 mei, Founder's Day, geven alle Ben & Jerry's-filialen gratis ijs weg. Daar zitten smaken bij als Chubby Hubby, Chunky Monkey en Cherry Garcia. De jaarlijkse aandeelhoudersvergadering is gekoppeld aan een popfestival en de koekjes die in het ijs zijn verwerkt worden gemaakt in een sociale werkplaats voor kansarme jongeren in Yonkers, New York. Toen Ben & Jerry's naar Nederland kwam, nam het een 15-jarige scholier, Jessica Evers, in zijn raad van commissarissen op. Dergelijk onorthodox gedrag kan botsen met de wijze waarop grote multinationals hun bedrijf voeren.

De kamer van koophandel in Burlington erkent het belang van Ben & Jerry's voor de regio maar wil niet gaan speculeren over de eventuele gevolgen van de verkoop van het bedrijf. Feit is wel dat de ijsfabriek van het bedrijf in Waterbury elk jaar de meest bezochte toeristenattractie is van Vermont. Een overname van Ben & Jerry's garandeert niet dat het bedrijf in de staat blijft en zijn ijsfabrieken evenmin. Een groot concern is het wellicht alleen om de merknaam te doen.

,,De bewoners in deze staat hebben zich daardoor gerealiseerd dat Vermont wellicht zijn lot niet meer in eigen hand heeft'', aldus Dave Rapaport, directeur van de Vermont Public Interest Research Group (VPIRG). ,,De mensen beseffen weliswaar dat Vermont de wereld niet kan buitensluiten, maar Vermont heeft tot nu toe veel behouden van wat in de rest van de VS al verloren is gegaan.''

Volgens Rapaport kunnen zevenhonderd banen verdwijnen, plus de inkoop van melk bij familiebedrijfjes. Ben & Jerry's gebruikt voor zijn producten melk die vrij is van rBGH, een hormoon dat de melkproductie bevordert. Als die orders ophouden, zijn veel zuivelbedrijven mogelijk niet meer rendabel.

Op de website savebenandjerrys.com zijn al meer dan vijfduizend steunbetuigingen binnengekomen. De website, een initiatief van Garret LoPorto uit Massachusetts, roept bezoekers op aandelen te kopen en biedt zelfs aan daarbij te helpen.

45 Procent van de stemgerechtigde aandelen van het bedrijf zijn in handen van Ben Cohen en Jerry Greenfield, de oprichters van het bedrijf, en een van de huidige commissarissen. De oprichters hebben geen actieve rol meer bij de dagelijkse bedrijfsvoering maar zijn er nog wel bij betrokken. Cohen is in elk geval tegen een verkoop, maar van Greenfield is niet bekend hoe hij erover denkt. De huidige topman, Perry Odak, zou positief staan tegenover een verkoop. Odak, eerder topman van gewerenfabriek Winchester, heeft na de vijandige overnamepoging van Dreyer de distributieovereenkomst met dat bedrijf opgezegd. Dat heeft vooral Ben & Jerry's zelf schade berokkend. Ben &Jerry's was daardoor gedwongen voor zijn distributie samen te werken met aartsconcurrent Häagen-Dazs.