Spanning India en Pakistan terug

De kaping van de Indiase Airbus vormt een nieuwe bron van spanning tussen India en Pakistan. De twee landen beschuldigen elkaar ervan de hand te hebben in de kaping.

Na een periode van relatieve stilte zijn de spanningen tussen India en Pakistan opnieuw opgelaaid door de kaping van de Indiase Airbus, die vandaag de vijfde dag inging. Beide regeringen beschuldigden elkaar er de afgelopen dagen van verantwoordelijk te zijn voor de kaping, die volgens onafhankelijke analisten nieuwe gevaren met zich meebrengt voor de betrekkingen tussen de twee jongste kernmogendheden. Centraal in het drama staat de Pakistaanse moslimleider Masood Azhar, die al jaren gevangen zit in een Indiase gevangenis omdat hij zou hebben geprobeerd de separatistische opstand in India's enige islamitische deelstaat, Kashmir, aan te wakkeren.

Sinds de hevige gevechten tussen Indiase en Pakistaanse legereenheden in de bergen van Kashmir, afgelopen voorjaar, hebben New Delhi en Islamabad geen enkele keer formeel contact gehad met elkaar. Toen de Indiase regering in oktober klaar leek voor een ontmoeting met de Pakistaanse premier Nawaz Sharif, werd diens regering omvergeworpen door generaal Pervez Musharraf. Met een militaire junta wil India geen zaken doen, zo hebben de Indiase autoriteiten laten doorschemeren.

In India wordt de kaping van de Airbus van Indian Airlines gezien als een verlengstuk van de Pakistaanse operatie op de bergtoppen rondom het plaatsje Kargil in het noorden van Indiaas Kashmir. De twee belangrijkste Indiase persbureaus, PTI en UNI, citeerden de afgelopen dagen ,,hoge bronnen' binnen de regering in New Delhi die de verantwoordelijkheid voor de kaping rechtstreeks toeschreven aan de Pakistaanse machthebbers. ,,Er bestaat geen enkele twijfel binnen regeringskringen dat de Pakistaanse autoriteiten de kaping hebben mogelijk gemaakt en dat zij hebben meegewerkt bij het maken van de plannen'', schreef het persbureau Press Trust of India (PTI).

In India wordt al sinds de militaire staatsgreep in Pakistan met groot wantrouwen gekeken naar het nieuwe regime in Islamabad. New Delhi zag generaal Musharraf al voor zijn machtsovername als de bedenker en uitvoerder van de bezetting van een aantal strategische bergtoppen in het Indiase deel van Kashmir. Sinds de directe gewelddadigheden tussen de beide legers in Kashmir eind juni ten einde kwamen na de terugtrekking van de Pakistaanse troepen werd de rest van de omstreden deelstaat getroffen door een orgie van geweld. Bij aanslagen op legerkampen, politiebureaus, patrouillerende veiligheidstroepen en klopjachten door de Indiase autoriteiten vielen de afgelopen maanden enkele honderden doden, niet alleen onder de mujahedeen, de islamitische strijders in Indiaas Kashmir, maar ook onder Indiase militairen.

Een Indiase regeringsfunctionaris die anoniem wilde blijven zei vlak voor de vliegtuigkaping nog dat New Delhi verwachtte dat het Pakistan van generaal Musharraf op andere manieren de internationale aandacht op de kwestie-Kashmir zou willen vestigen.

In Pakistan circuleert de laatste dagen een omgekeerde complottheorie over de vliegtuigkaping. India, zo zei de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Abdul Sattar, probeert Pakistan in een internationaal isolement te drukken. ,,Maar Pakistan heeft normale contacten met de meeste landen op de wereld.'' Hij zei niet uit te sluiten dat India de kaping zelf heeft bedacht en uitgevoerd in een poging om ,,Pakistan internationaal zwart te maken''. De Indiase inlichtingendienst RAW zou de kaping hebben opgezet.

India en Pakistan beschuldigen elkaars geheime diensten doorgaans routinematig van aanslagen en andere operaties op het eigen grondgebied. Volgens India zijn de Pakistaanse regering en het leger direct verantwoordelijk voor de opstand in het Indiase deel van Kashmir, dat al sinds de deling van beide landen in 1947 wordt geclaimd door Pakistan. Pakistan ontkent dat het de mujahedeen actief steunt en van wapens voorziet. Volgens Islamabad steunt Pakistan de ,,islamitische vrijheidsstrijders'' uit Kashmir alleen diplomatiek en moreel omdat de bevolking van Kashmir het recht moet krijgen zelf te beslissen over de toekomst van Kashmir, de enige Indiase deelstaat waar de moslims in de meerderheid zijn.

De deelstaat werd bij de onafhankelijkheid van India en Pakistan niet opgedeeld tussen de twee landen omdat de hindoeïstische maharadja van Kashmir hoopte op onafhankelijkheid. Direct na de deling van India en Pakistan brak de eerste oorlog uit, waarin Pakistaanse strijders ongeveer eenderde van het grondgebied bezetten. India controleert het grootste deel van Kashmir.

India en Pakistan hebben in het verleden, de laatste keer aan het begin van dit jaar in Lahore, verscheidene keren afgesproken het geschil om Kashmir vreedzaam op te lossen. Tot een doorbraak is het tot nu toe niet gekomen omdat beide landen heel Kashmir voor zichzelf blijven opeisen. India staat geen internationale bemiddeling toe in het conflict, omdat het volgens New Delhi een bilateraal conflict betreft.