In tien minuten schoon met Dreft

Het Friese Anjum vangt honderden zeekoeten op die voor de Franse kust zijn besmeurd met olie. Zinvolle dierenliefde of doorgeschoten idealisme?

De bakken met sprotjes staan klaar voor de ongeveer vierhonderd Franse olieslachtoffers in opvangcentrum De Fûgelpits in het Friese Anjum. Beheerster Gaatske Wiersma gooide gisteren zes emmers vis leeg in het zaagsel waar de met olie besmeurde zeekoeten zitten. ,,En die waren vanmorgen weg.'' Een goed teken, vindt ze. ,,Zodra ze beginnen te eten poepen ze de olie uit.''

De vogels zijn nog te zwak om op te staan en naar een voerbak met vis te lopen, maar morgen zal hen dat wel lukken, schat ze in. Als de vogels de met medicijnpoeder bestrooide vis verorberen, is dat het begin van hun herstel. Want de ingewanden moeten eerst schoon zijn, voor het verendek kan worden behandeld. Voeding en rust zijn de eerste week het belangrijkste.

Wiersma ziet de conditie van de zeekoeten, die zondag uit Frankrijk werden opgehaald, langzaam vooruit gaan. ,,Ze reageren meer en dat is een teken dat ze opknappen.'' Vandaag arriveren in De Fûgelpits nog eens duizend olieslachtoffers uit Frankrijk. Daar spoelden tienduizenden levende en dode met olie besmeurde zeekoeten aan. De olie is afkomstig van de vergane Maltese olietanker Erika.

Na een week gaan de vogels in de vogelwasmachine, die De Fûgelpits samen met een Frans opvangcentrum enkele jaren geleden ontwikkelde. De vogels met een dikke laag stookolie worden eerst kort `geweekt' in de slaolie voor ze de machine in gaan. Dan worden ze in een ijzeren mandje gezet en de vleugels uitgespreid. Het kopje steekt boven het apparaat uit. De sproeiers gevuld met Dreft en water maken de vogels in tien minuten schoon. Dat is niet alleen veel sneller dan schoonmaken met de hand, maar ook minder stressvol voor de vogels, legt Wiersma uit. ,,Vogels vinden een mensenhand eng. Ze denken dat het een klauw van een roofvogel is.'' De schoongemaakte exemplaren gaan vervolgens terug in het zaagsel. De volgende dag kunnen ze naar de waterbassins in de buitenlucht. ,,Daar kunnen ze hun vet weer aanmaken en na een paar weken zijn ze zo goed hersteld dat we ze op het strand van Terschelling kunnen uitzetten'', verwacht Wiersma. Ze schat dat zestig procent van de opgevangen vogels het zal redden.

,,Emotioneel gerimram'', noemt Ben Koks van Vogelbescherming Nederland het werk van het vogelasiel. ,,Het klinkt hard en zakelijk, maar het geld dat nu besteed wordt aan het oplappen van die vogels, kun je beter aan iets anders uitgeven.'' Een wasbeurt zal een individuele zeekoet heus wel redden, zegt Koks. ,,Maar voor de zeekoetpopulatie maakt deze reddingsactie geen fluit uit.'' Als je de vogels al wil helpen, kan dat beter ter plekke gebeuren. ,,De meeste vogels overleven het transport naar Friesland niet eens.''

Honderd van de in totaal negenhonderd Franse vogels die eergisteren naar drie Nederlandse opvangcentra werden gebracht, overleefden de reis niet. ,,Ze zitten vijftien uur in een auto en dat is belastend voor de dieren'', geeft Wiersma toe. ,,Maar opvang elders geeft ze nog een kans.'' Ze vindt het wel erg gemakkelijk om de vogels een spuitje te geven. Zij vindt dat wat dieren door mensen is aangedaan, ook door mensen moet worden rechtgezet.

,,Het is doorgeschoten idealisme'', zegt Koks. Hij prijst de tijd en moeite die de vrijwilligers in de Franse vogels stoppen, ook al heeft het weinig zin. ,,Hun grote verdienste is dat ze de aandacht vestigen op de ramp in Frankrijk. Maar het blijft een ad-hocreactie, met nul komma nul effect.''

Elk gered vogelleven is er één, zegt Wiersma. ,,Als bij elke olieramp in het verleden besloten was de slachtoffers af te maken, was er nooit expertise ontstaan. Toen wij jaren geleden begonnen met de opvang, maakten we nog veel fouten. De besmeurde vogels zetten we bijvoorbeeld zo vanuit de kou, direct onder warme lampen van dertig graden. Die overgang bleek veel te groot. Mensen denken vaak vanuit de mens, niet vanuit de vogel.''