Antenne voor opvoeding en tegen overspel

Voor futurologen en kinderen begon de toekomst altijd in 2000. Een ode aan hun fantasie. Vandaag: controle en communicatie.

Steeds uw kind kwijt? Nog even en het bedrijf KiddyTrack uit Almere lanceert de locator. Uw kind krijgt een polsbandje om met een piepklein zendertje. Her en der in de omgeving zijn kleine antennes aangebracht en bij de receptie van het pretpark of in een strandtent staat de `opspoorcomputer'. Is het kind in het mensengewoel verdwenen, dan zendt de computer een radiosignaal uit waar het juiste polsbandje via een code op reageert. Een plattegrond op het computerscherm geeft aan waar u moet zoeken.

Overal waar de ene mens de andere wil controleren heeft nieuwe technologie tot de verbeelding gesproken. Hoe heerlijk onbeperkt zou men in de toekomst de medemens in de gaten kunnen houden, fantaseerde men bij de uitvinding van de televisie. Een strip op een poster uit 1923 toont hoe een vrouw via dit nieuwe apparaat haar man op overspel betrapt. Ook opvoeders zagen kansen. Een cartoon van Harry Grant Dart in Life laat in 1911 zien hoe een vader op een beeldscherm zijn zoon bespioneert. Vanaf het begin was men zich echter ook bewust van de vrijheidsberoving die zulke controle met zich meebrengt. Al eind jaren veertig in George Orwells 1984 waren camera's instrumenten voor totale staatscontrole over de burger.

De locator, die al wordt gebruikt bij de opsporing van vermiste huisdieren, is daarbij vergeleken een vrij onschuldige toepassing. Maar Marco Siebelink van Petfinder Technologies, licentiehouder van de benodigde technologie, stuitte enkele jaren geleden toch op morele bezwaren toen hij het systeem probeerde in te voeren voor buitenspelende kinderen. De elektronische leiband zou de privacy van kinderen aantasten, vreesde de politiek. Vertrouwend op de techniek zouden ouders nog minder op hun kinderen letten dan ze al deden, voorspelde de kinderbescherming. Ook was men bang voor oneigenlijk gebruik: ouders zouden de locator kunnen gebruiken om de gangen van hun partner na te gaan.

Onzin, vindt Siebelink. ,,We waren van plan ouders contractueel te laten vastleggen dat ze het alleen zouden gebruiken voor kinderen van twee tot zes jaar. Dat is een leeftijd dat kinderen er geen schade van ondervinden. Met een opspoorwagen zouden wij dan de controle doen.'' Om nieuw protest voor te zijn, beperkt hij de toepassing van de locator voorlopig tot pretparken en stranden. Volgens hem is er onder ouders nog steeds veel vraag naar het ding.

Daar kijkt eigenaar Dick Offringa van de Amsterdamse Spy Shop helemaal niet van op. Offringa heeft twintig jaar ervaring met ouders die technische hulpmiddelen zoeken om de opvoeding te ondersteunen. Pas nog heeft hij mensen een piepklein zendertje verkocht omdat ze het clubhuis van hun tienjarige zoon niet in mochten. Ze waren bang dat er gedeald werd. Zonder dat hij het weet heeft de zoon inmiddels een zender in zijn jack.

Offringa kijkt nergens meer van op. Hij kent moeders die hun eigen telefoon aftappen omdat ze bang zijn dat hun dochter omgaat met verkeerde mannen. Hij deed zaken met erfgenamen in spe die bang waren dat hun familie oma (dement) in het ziekenhuis bepaalde papieren zou laten ondertekenen. Hij hielp grootouders die hun schoonzoon ervan verdachten hun kleindochter te misbruiken. ,,We hebben een cameraatje dat niet groter is dan een sigaret, met de doorsnee van een dobbelsteen.'' Ook de van diefstal of mishandeling verdachte babysitter is voor de Spy Shop een bron van inkomsten. ,,Dan stoppen we de camera in een of ander speelgoedje.''

De reikwijdte van de controletechniek belooft zich de komende tijd nog uit te breiden, ook in de huiselijke sfeer. Havi komt eraan, home audio video interoperability. Een `taal' die ervoor moet zorgen dat al uw apparatuur met elkaar kan communiceren, bij voorkeur op uw verbale commando's. Met havi, waar acht producenten van consumentenelektronica aan werken, zal men op de televisie kunnen zien wie er zojuist heeft aangebeld. Een vader zal beneden kunnen zien welke websites zijn zoon boven aan het bezoeken is. En hij zal hem per videofoon kunnen sommeren daar onmiddellijk mee te stoppen.