Troostverhalen

De sneeuw van Sarajevo, de ruïnes van Mostar, een voorjaarsochtend in Split, zilveren afvalbakken in Frankfurt, de geur van Elzasser kerstkoeken, het kan allemaal binnen een etmaal. In het hart van Straatsburg verkopen Afrikaanse mannen sokken met gekleurde lichtjes. Een straatzanger zingt joodse liedjes. Daartussen glijden de futuristische trams van de stad, zachtgroen van binnen, glas van buiten, alsof 2050 even op bezoek is in 1999.

Wie niet woont in dit luxe warenhuis, of wie de deur is gewezen, moet zich troosten met verhalen. Neem het in Belgrado uiterst populaire blad `Twilight Zone': `Amerika valt uiteen op 17 januari 2000!' `De jonge vrouw van Vaclav Havel, de man die de oorlog tegen de Servische natie steunde, zal snel sterven!' `Wil China Amerika veroveren?' Of het eeuwenoude troostgedicht, ooit ontstaan om de Serviërs te verzoenen met het verlies van hun trotse rijk aan de Turken in 1389:

`Oh, Tsaar Lazar, van eerbare afkomst/ Welk koninkrijk wilt u kiezen?/ Kiest u voor het hemelse rijk?/ Of heeft het aardse uw voorkeur?/ Als u kiest voor het aardse rijk /Zadel dan uw paarden en trek uw gordels aan./(...) Maar als u kiest voor het hemelse/ Bouw dan een kerk in Kosovo...'

De prins koos voor het hemelse koninkrijk, en ging ten onder. Zo werd de verliezer een held, de verloren aarde een gewonnen hemel. En nu Kosovo voor de tweede maal verloren is, ligt de legende over de nieuwe verliesheld klaar.

Niets is zo sterk als de mythe. Niets kan zomaar een nieuwe orde scheppen uit armoede en chaos, behalve het verhaal, en het geloof in het verhaal.