`Lothar' echt spectaculair

Niet eerder deze eeuw ontwikkelde zich boven het vasteland van Europa een stormdepressie met de kracht van `Lothar'.

De extreem zware storm die op tweede kerstdag over Noord-Frankrijk en Zuid-Duitsland trok is waarschijnlijk de zwaarste boven het Europese vasteland geweest van de afgelopen eeuw. Voor zover viel na te gaan zijn niet eerder zo diep in het binnenland zulke hoge windsnelheden gemeten als gisteren.

Boven Parijs werden, op de standaardhoogte van tien meter, uurgemiddelde snelheden bereikt van 110 km/u. Boven vliegveld Orly deden zich windstoten met een snelheid van 174 km/u voor. In Feldberg in het Zwarte Woud maten Duitse meteorologen een hoogste windsnelheid van 215 km/u. Bij een uurgemiddelde windsnelheid van meer dan 117 km/u wordt gesproken van een `orkaan'.

De ontwikkeling en de baan van de naar verhouding kleine stormdepressie van 26 december is door geen van de gebruikte meteorologische modellen goed voorspeld. Daardoor en door het bijzondere moment waarop de storm Frankrijk trof en door de geringe aandacht die de media aan de stormwaarschuwingen besteedden heeft hij velen verrast. Gewoonlijk volgen winterstormen een wat noordelijker koers. De storm van 3 december boven Denemarken ontwikkelde zich wat dat betreft meer volgens het vaste patroon.

Het centrum van de laatste stormdepressie, die zich boven het Kanaal ontwikkelde, ging op de vroege ochtend van tweede kerstdag iets ten noorden van Le Havre aan land en diepte daarna nog sensationeel uit. Er trad een drukdaling op van 25 hectopascal (millibar) in drie uur. ,,Dat is echt spectaculair'', aldus KNMI-woordvoerder Harry Geurts. Boven Frankrijk is uiteindelijk een extreem lage luchtdruk van 963 hPa gemeten.

Overigens is niet de absolute luchtdruk, maar eerder het verschil in druk tussen naburige plaatsen bepalend voor de windsnelheden die ontstaan.

Boven Nederland heerste ook een heel lage luchtdruk, maar daarin trad over ruime afstanden maar weinig verschil op. De depressie trok in de ochtenduren iets ten noorden van Parijs en, later, ten zuiden van Luxemburg naar Duitsland weg. Parijs zelf werd als gevolg van de ongelukkige koers door de volle kracht van het windveld ten zuiden van de depressie getroffen. De gang van de depressie (door Duitse meteorologen, die álle zware depressies een naam geven, `Lothar' genoemd) met bijbehorende wolkenvelden was op satellietfoto's van Meteosat goed te zien. Koers en ontwikkeling van de depressie werd grotendeels bepaald door de extreem krachtige straalstroom boven het gebied. Daarin kwamen (op tien kilometer hoogte) windsnelheden van meer dan vierhonderd kilometer per uur voor. In Nederland hebben zich de afgelopen eeuw maar vijf stormen voorgedaan waarbij in plaatsen vlak aan zee uurgemiddelde windsnelheden voorkwamen van meer dan 110 km/h. Verderop in het binnenland worden gewoonlijk veel minder hoge snelheden gemeten omdat de wind, door wrijving aan het oneffen aardoppervlak, snel aan kracht verliest. Er is overigens niet de minste aanwijzing dat er de laatste decennia boven Nederland, als gevolg van het broeikaseffect (of iets anders), meer en zwaardere stormen voorkomen dan vroeger. Het laatste klimaatrapport van het KNMI zegt zelfs expliciet: zo we al van een trend zouden moeten spreken, dan zou dat een dalende zijn.