Een heerlijke wereld wordt tot leven gewekt

Er zijn drie soorten mensen in Nederland: zij die de serie meemaakten, zij die de liedjes of ten minste enkele refreinen kennen en zij die nog nooit van Ja Zuster Nee Zuster hoorden. De laatste groep bestaat voor het merendeel uit kinderen. Voor de kerstvoorstelling van het RO theater, samen met de firma Rieks Swarte, is het rusthuis vol herrie uit de mottenballen gehaald en blinkend gepoetst. Deze ode aan Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink is vooral voor de eerste twee groepen Nederlanders. Kinderen zullen aangestoken moeten worden door het enthousiasme van ouder of grootouder. De teksten, de typen, het tempo en het levensgevoel stemmen met de oorspronkelijke televisieserie overeen.

Wat een heerlijke, overzichtelijke wereld wordt hier tot leven gewekt. Politiemannen hebben er een forse hangsnor, zangeressen een boezem vol bont. Het enige te duchten kwaad is een boze buurman, die zo zijn aandoenlijke kanten heeft. Een klap voor zijn kop is genoeg om hem om te toveren tot een zwoele Griek, zij het op beige sokken, die de degelijke zuster Clivia het bloed naar de wangen stuwt. Paul R. Kooij als buurman Boordevol speelt met verve de zuurste augurk ooit ten tonele gevoerd, Loes Luca schittert als zijn opponente. Alles aan Kooij is dor. Zijn magere gestalte met opgetrokken schouders druipt van vileiniteit en schijnheiligheid. Luca is als verpleegster perfect tot in het gebaar waarmee ze haar handen aan haar schort afveegt.

Van geliktheid is in deze show geen sprake. De structuur van het stuk rammelt als een oud rijtuigje, en dat is verkwikkend. Om los te barsten in een van de liedjes van Bannink, waar de zaal telkens weer naar uitziet, is een losse opmerking genoeg. Het spel van de musici in hun geruite jasjes, onder leiding van Raymund van Santen, klinkt net als vroeger. De onwennige Engelse uitspraak van sommige woorden in de liedteksten – de muis in de supermarkt zit op het `baakon-spek', een bange dame vriest intussen aan de `iklo' – is ook intact gebleven. Treiterig is het uitspreken van regels uit `M'n opa', dat helaas niet helemaal wordt gezongen. Enkele klassiekers, `Elektrieke deken', `De kat van ome Willem', `Op de step', ontbreken helaas. En het stekkie van de fuchsia komt pas tot bloeien na het applaus, als toegift. In de gesproken tekst komt af en toe een regeltje Schmidt voor dat niet uit de serie afkomstig is. `Vluchten kan niet meer', mompelt opa (Dick van den Toorn) in de boevenwagen. Bakvis Jet (Tjitske Reidinga) is, jubelend over feesten `met exota en spritsen', een terloopse hommage aan Fiep Westendorp. Met haar houterige motoriek met vreemd hoekig uitschietende ledematen is ze net een uitgeknipt en tot leven gewekt Westendorp-figuurtje.

Rieks Swarte schilderde met forse halen in zwart-wit de prachtige decors op doek. Het rusthuis van binnen, van buiten en van bovenaf: een doek vol daken wordt langzaam neergelaten. Boef Gerrit (Ad Knippels) klimt eruit, door het dakraam en zingt met tedere overgave voor zijn duiffies (met de briljante regels: `Kom maar bij Gerritje/ Zal je niet vechten/ Om een zo'n erretje'). De rondfladderende duiffies bestaan uit paren witte handschoenen op buigzame latten. Swarte is een meester in suggestie, zoals ook blijkt uit de witte wapperlap die achter een stel stoelen de stuifsneeuw is rond de slee op de tocht van Wisjnie naar Wosjnie.

Het toneelstuk begint net als de eerste aflevering van de serie, met Gerrit die na een inbraak bij Boordevol komt schuilen in het rusthuis. Wat volgt komt neer op een hoop verwarring vol kluchtige vergissingen. En uiteindelijk, met wat rare kunstgrepen die in herinnering roepen hoe Schmidt nooit verder keek dan een aflevering, komt alles op zijn pootjes terecht. Muizen dromen van hun moeder in de supermarkt, beren gaan naar de Cineac, de bakker draait een pirouetje en iedereen stort zich op de Twips. `Doe wat je het liefste doet, dan komt het altijd goed.'

Familievoorstelling: Ja Zuster Nee Zuster, door RO theater i.s.m. firma Rieks Swarte. Regie: Pieter Kramer, Rieks Swarte. Spel: Loes Luca, Paul R. Kooij, Guus Dam, Ad Knippels e.a. Vanaf 8 jr. Gezien 24/12, Schouwburg Rotterdam. Aldaar tot 9/1, Tournee t/m 12/3. Inl. (010) 404 68 88.